بیماری کبد چرب یک بیماری شایع است که به دلیل ذخیره چربی اضافی در کبد ایجاد می‌شود. اکثر افراد هیچ علامتی ندارند و مشکلات جدی برای آنها ایجاد نمی‌کند. اگرچه در برخی موارد می‌تواند منجر به آسیب کبدی شود. خبر خوب این است که شما اغلب می‌توانید با تغییر سبک زندگی از بیماری کبد چرب پیشگیری کنید یا حتی آن را معکوس کنید.

عملکرد کبد چیست؟

کبد شما یک اندام ضروری با عملکردهای متعدد حمایت کننده از زندگی است.

کارهای کبد:

• صفرا تولید می‌کند که به هضم غذا کمک می‌کند.
• برای بدن پروتئین می‌سازد.
• آهن را ذخیره می‌کند.
• مواد مغذی را به انرژی تبدیل می‌کند.
• موادی ایجاد می‌کند که به لخته شدن خون شما کمک می‌کند (برای التیام زخم‌ها)
• با ایجاد فاکتورهای ایمنی و حذف باکتری‌ها و سموم (موادی که می‌توانند به بدن شما آسیب برسانند) از خون شما به مقاومت بدن در برابر عفونت‌ها کمک می‌کند.

بیماری کبد چرب چیست؟

بیماری کبد چرب (استئاتوز) یک بیماری شایع است که به دلیل تجمع بیش از حد چربی در کبد ایجاد می‌شود. یک کبد سالم حاوی مقدار کمی چربی است. زمانی که چربی به 5 تا 10 درصد وزن کبد شما برسد مشکل ساز می‌شود.

چرا بیماری کبد چرب مضر است؟

در بیشتر موارد، بیماری کبد چرب هیچ مشکل جدی ایجاد نمی‌کند یا مانع از عملکرد طبیعی کبد شما نمی‌شود اما برای 7 تا 30 درصد افراد مبتلا به این بیماری، بیماری کبد چرب با گذشت زمان بدتر می‌شود.

انواع بیماری کبد چرب چیست؟

دو شکل اصلی بیماری کبد چرب وجود دارد:

بیماری کبد چرب ناشی از الکل

بیماری کبد چرب ناشی از الکل ناشی از مصرف منظم الکل است. حدود 5 درصد از مردم در ایالات متحده به این شکل از بیماری کبدی مبتلا هستند.

بیماری کبد چرب غیر مرتبط با الکل

بیماری کبد چرب غیر مرتبط با الکل (NAFLD) با مصرف الکل ارتباطی ندارد. این بیماری از هر سه بزرگسال یک نفر و از هر 10 کودک یک کودک در ایالات متحده را تحت تأثیر قرار می‌دهد. محققان علت دقیق بیماری کبد چرب غیر مرتبط با الکل را پیدا نکرده‌اند. عوامل متعددی مانند چاقی و دیابت می‌توانند خطر ابتلا را افزایش دهند.

مراحل بیماری کبد چرب غیر الکلی (NAFLD)

NAFLD در 4 مرحله اصلی توسعه می‌یابد.

اکثر مردم فقط به مرحله اول مبتلا هستند، معمولاً بدون اینکه متوجه باشند.

در تعداد کمی از موارد، اگر تشخیص داده نشود و مدیریت نشود، می‌تواند پیشرفت کند و در نهایت منجر به آسیب کبدی شود.

مراحل اصلی NAFLD عبارتند از

کبد چرب ساده یا استئاتوز – تجمع تا حد زیادی چربی بی ضرر در سلول‌های کبد- که ممکن است تنها در طی آزمایش‌های انجام شده به دلیل دیگری تشخیص داده شود.

استئاتوهپاتیت غیر الکلی: (NASH) – شکل جدی‌تر NAFLD، که در آن کبد ملتهب شده است.

فیبروز: جایی که التهاب مداوم باعث ایجاد بافت اسکار در اطراف کبد و رگ‌های خونی مجاور می‌شود، اما کبد همچنان قادر به عملکرد طبیعی است.

سیروز: شدیدترین مرحله است که پس از سالها التهاب رخ می‌دهد، جایی که کبد منقبض می‌شود و زخم و توده می‌شود. این آسیب دائمی است و می‌تواند به نارسایی کبد یعنی جایی که کبد شما به درستی کار نمی‌کند و  به سرطان کبد منجر شود.

ممکن است سالها طول بکشد تا فیبروز یا سیروز ایجاد شود. ایجاد تغییرات در سبک زندگی برای جلوگیری از بدتر شدن وضعیت بسیار مهم است.

علائم بیماری کبد چرب چیست؟

معمولاً علائم NAFLD در مراحل اولیه وجود ندارد. احتمالاً متوجه نخواهید شد که به آن مبتلا هستید، مگر اینکه طی آزمایشاتی که به دلیل دیگری انجام شده است، تشخیص داده شود.

افراد مبتلا به بیماری کبد چرب اغلب هیچ علامتی ندارند تا زمانی که بیماری به سیروز کبدی پیشرفت کند. اگر هر یک از این علائم را دارید و مشکل کبدی دارید، فوراً به پزشک مراجعه کنید.

• حالت تهوع، از دست دادن اشتها یا کاهش وزن.
• ورم شکم و پاها
• خستگی شدید یا آشفتگی ذهنی
• درد مبهم یا دردناک در سمت راست بالای شکم (در سمت راست پایین دنده‌ها)
• ضعف
• اگر سیروز (پیشرفته‌ترین مرحله) ایجاد شود، می‌توانید علائم شدیدتری مانند زردی پوست و سفیدی چشم (یرقان)، خارش پوست، و تورم در پاها، مچ پا، پاها یا شکم (ادم) داشته باشید.

چگونه می‌توان از بیماری کبد چرب پیشگیری کرد؟

بهترین راه برای جلوگیری از بیماری کبد چرب انجام کارهایی است که سلامت کلی را حفظ می‌کند:

• در وزن سالم بمانید. اگر اضافه وزن یا چاقی دارید، به تدریج وزن خود را کاهش دهید.
• به طور منظم ورزش کنید.
• مصرف الکل خود را محدود کنید.
• داروها را طبق دستور مصرف کنید.

آیا بیماری کبد چرب قابل برگشت است؟

کبد توانایی شگفت انگیزی برای ترمیم خود دارد. اگر از الکل اجتناب کنید یا وزن کم کنید، می‌توان چربی و التهاب کبد را کاهش داد و آسیب اولیه کبد را معکوس کرد.

آیا بیماری کبد چرب شما را می‌کشد؟

بیماری کبد چرب مشکلات عمده‌ای برای اکثر افراد ایجاد نمی‌کند. با این حال، اگر به سیروز کبدی تبدیل شود، می‌تواند به مشکل جدی‌تری تبدیل شود. سیروز کبدی درمان نشده در نهایت منجر به نارسایی کبد یا سرطان کبد می‌شود. کبد شما عضوی است که بدون آن نمی‌توانید زندگی کنید.

چه سوالاتی باید از پزشکم بپرسم؟

آیا من داروهایی مصرف می‌کنم که می‌تواند به بیماری کبد چرب کمک کند؟

کبد من چقدر آسیب می‌بیند؟

چه مدت طول می‌کشد تا آسیب کبدی جبران شود؟

وزن سالم برای من چیست؟

آیا می‌توانم با یک متخصص تغذیه صحبت کنم یا برای آشنایی با تغذیه سالم به کلاس‌ بروم؟

چگونه می‌توانم درمان اختلال مصرف الکل را دریافت کنم؟

چه کسانی در خطر بیماری کبد چرب غیر الکلی (NAFLD) هستند؟

• چاق هستید یا اضافه وزن دارید – به خصوص اگر چربی زیادی در اطراف کمر خود دارید. شکل بدنی سیب مانند.
• کسانی که دیابت نوع 2 دارند
• شرایطی دارید که بر نحوه استفاده بدن از انسولین تأثیر می‌گذارد
• مقاومت به انسولین، مانند سندرم تخمدان پلی کیستیک
• تیروئید کم کار دارند
• فشار خون بالا دارند
• کلسترول بالا دارند
• مبتلا به سندرم متابولیک (ترکیبی از دیابت، فشار خون بالا و چاقی)
• بالای 50 سال هستند
• سیگار می‌کشند
• نژاد اسپانیایی یا آسیایی هستند.
• یائسگی
• مبتلا به آپنه انسدادی خواب (یک راه هوایی مسدود شده که باعث توقف و شروع تنفس در طول خواب می‌شود)
• مصرف برخی از داروهای تجویزی، مانند آمیودارون (Cordarone®)، دیلتیازم (Cardizem®)، تاموکسیفن (Nolvadex®) یا استروئیدها.

اما NAFLD در افرادی که هیچکدام از این عوامل خطر را ندارند، از جمله کودکان خردسال، تشخیص داده شده است.

اگرچه NAFLD بسیار شبیه به بیماری کبد مرتبط با الکل (ARLD) است، NAFLD در اثر نوشیدن بیش از حد الکل ایجاد نمی‌شود.

چگونه بیماری کبد چرب غیر الکلی (NAFLD) تشخیص داده می‌شود

• NAFLD اغلب پس از اینکه آزمایش خونیبه نام تست عملکرد کبد نتیجه غیرطبیعی ایجاد می‌کند و سایر بیماری‌های کبدی مانند هپاتیت رد می‌شود، تشخیص داده می‌شود.
• آزمایش خون همیشه NAFLD را نشان نمی‌دهد.
• این عارضه همچنین ممکن است در طول اسکن اولتراسوند از شکم شما مشاهده شود. این روش یک نوع اسکن است که در آن از امواج صوتی برای ایجاد تصویری از داخل بدن شما استفاده می‌شود.
• اگر NAFLD در شما تشخیص داده شود، ممکن است آزمایش‌های بیشتری برای تعیین مرحله‌ی مشکل کبدی که دارید مورد نیاز باشد. این ممکن است شامل یک آزمایش خون خاص یا انجام نوع دیگری از اسکن اولتراسوند (Fibroscan) باشد.
• برخی از افراد ممکن است نیاز به بیوپسی داشته باشند. جایی که نمونه کوچکی از بافت کبد با استفاده از یک سوزن گرفته می‌شود تا بتوان آن را در آزمایشگاه آنالیز کرد.
• کودکان و افراد جوان با افزایش خطر NAFLD آن‌هایی که دیابت نوع 2 یا سندرم متابولیک دارند باید هر 3 سال یکبار سونوگرافی از کبد خود انجام دهند.
• سایر آزمایشاتی که ممکن است انجام دهید شامل سی تی اسکن یا MRI است.

درمان بیماری کبد چرب غیر الکلی (NAFLD)

اکثر افراد مبتلا به NAFLD هیچ مشکل جدی نخواهند داشت، اما اگر این بیماری در شما تشخیص داده شد، ایده خوبی است که اقدامات لازم را برای جلوگیری از بدتر شدن آن انجام دهید.

در حال حاضر هیچ داروی خاصی برای NAFLD وجود ندارد، اما انتخاب سبک زندگی سالم می‌تواند کمک کننده باشد.

همچنین ممکن است برای شرایط مرتبط مانند فشار خون بالا، دیابت و کلسترول یا عوارض آن، درمانی توصیه شود.

ممکن است به شما توصیه شود که قرار ملاقات‌های منظمی با پزشک خود داشته باشید تا عملکرد کبد خود را بررسی کرده و نشانه‌هایی از مشکلات جدید را جستجو کنید.

داروها

در حال حاضر هیچ دارویی وجود ندارد که بتواند NAFLD را درمان کند، اما داروهای مختلف می‌توانند در مدیریت مشکلات مرتبط با این بیماری مفید باشند.

به عنوان مثال، پزشک شما ممکن است دارویی را برای درمان فشار خون بالا، درمان کلسترول بالا، درمان دیابت نوع 2  و درمان چاقی توصیه کند.

پیوند کبد

اگر به سیروز شدید مبتلا شوید و کبدتان به درستی کار نکند، ممکن است لازم باشد در لیست انتظار پیوند کبد قرار بگیرید.

یا ممکن است پیوند با برداشتن بخشی از کبد از اهداکننده امکان پذیر باشد.

از آنجایی که کبد می‌تواند خود را بازسازی کند، هر دو بخش پیوند شده و بخش باقی مانده از کبد اهدا کننده قادر به رشد مجدد به اندازه طبیعی هستند.

کارهایی که در صورت ابتلا به بیماری کبد چرب غیر الکلی (NAFLD) می‌توانید انجام دهید

موثرترین درمان کبد چرب: تغییر سبک زندگی است

خبر خوب این است که موثرترین درمان تاکنون برای بیماری کبد چرب شامل داروها نمی‌شود، بلکه تغییر سبک زندگی است. خبر بد این است که دستیابی به این موارد و حفظ آن‌ها معمولاً برای بسیاری از افراد سخت است.

کاهش وزن

کاهش تقریباً 5 درصد از وزن بدن شما ممکن است برای بهبود تست‌های غیر طبیعی کبد و کاهش چربی در کبد کافی باشد. به نظر می‌رسد از دست دادن بین 7 تا 10 درصد وزن بدن میزان التهاب و آسیب سلول‌های کبدی را کاهش می‌دهد و حتی ممکن است برخی از آسیب‌های فیبروز را معکوس کند. کاهش وزن تدریجی بین 1 تا 2 پوند در هفته را هدف قرار دهید، زیرا کاهش وزن بسیار سریع ممکن است التهاب و فیبروز را بدتر کند. اگر در کاهش وزن پیشرفتی ندارید و سلامتی شما در خطر است، ممکن است نیاز باشد گزینه جراحی کاهش وزن را با پزشک خود بررسی کنید.

به نظر می‌رسد که  ورزش هوازی همچنین منجر به کاهش چربی در کبد می‌شود و ورزش با شدت، احتمالاً التهاب را مستقل از کاهش وزن نیز کاهش می‌دهد.

غذاهای سالم بخورید

برخی از مطالعات نشان می‌دهد که  رژیم غذایی مدیترانه‌ای  ممکن است باعث کاهش چربی در کبد شود. این برنامه تغذیه بر میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل، حبوبات، آجیل، جایگزینی کره با روغن زیتون یا کانولا، محدود کردن گوشت قرمز و مصرف بیشتر ماهی و مرغ بدون چربی تاکید دارد. سعی کنید یک رژیم غذایی متعادل با میوه‌ها، سبزیجات، پروتئین و کربوهیدرات‌ها، اما کم چربی، شکر و نمک داشته باشید. خوردن بخش‌های کوچکتر غذا نیز می‌تواند کمک کننده باشد.

قهوه نوشیدن

برخی از مطالعات نشان داد که در بیماران مبتلا به NAFLD که حدود دو فنجان در روز قهوه می‌نوشند خطر ابتلا به فیبروز کاهش می‌یابد. با این حال، مضرات مصرف منظم کافئین را در نظر بگیرید.

اگرچه ایجاد این تغییرات در سبک زندگی و کاهش وزن ممکن است دشوار باشد، اما اگر کبد چرب دارید، فواید آن بسیار زیاد است، بنابراین تمام تلاش خود را بکار ببرید و به یاد داشته باشید، بزرگ‌ترین خطر برای افراد مبتلا به کبد چرب، بیماری قلبی عروقی است. برخی از این تغییرات سبک زندگی نه تنها می‌تواند کبد چرب شما را بهبود بخشد یا برطرف کند، بلکه به سلامت قلب شما نیز کمک می‌کند.

به جای نوشیدنی‌های شیرین آب بخورید

به طور منظم ورزش کنید: حداقل 150 دقیقه فعالیت با شدت متوسط ​​مانند پیاده روی یا دوچرخه سواری در هفته انجام دهید. همه انواع ورزش می‌تواند به بهبود NAFLD کمک کند، حتی اگر وزن کم نکنید.

سیگار را ترک کنید: اگر سیگار می‌کشید، ترک آن می‌تواند به کاهش خطر ابتلا به مشکلاتی مانند حملات قلبی و سکته کمک کند.

NAFLD توسط الکل ایجاد نمی‌شود، اما نوشیدن ممکن است آن را بدتر کند. بنابراین توصیه می‌شود مصرف الکل را کاهش دهید یا متوقف کنید.

چرا نوع بیماری کبد چرب مهم است؟

تمایز بین کبد چرب ساده و NASH مهم است. چرا؟ زیرا برای اکثر افراد، داشتن کبد چرب ساده باعث بیماری مرتبط با کبد نمی‌شود، در حالی که افراد مبتلا به NASH  التهاب  و آسیب به سلول‌های کبدی دارند. این خطر پیشرفت به شرایط جدی‌تری مانند فیبروز یا اسکار کبد، سیروز و سرطان کبد را افزایش می‌دهد. انتظار می‌رود سیروز NASH اولین دلیل پیوند کبد در سالهای آینده باشد. خوشبختانه، اکثر افراد مبتلا به NAFLD کبد چرب ساده دارند. تخمین زده می‌شود که 3 تا 7 درصد از جمعیت ایالات متحده NASH دارند.

کلام پایانی

بیماری کبد چرب را به عنوان یک علامت هشدار دهنده اولیه در نظر بگیرید تا به شما در جلوگیری از یک بیماری کشنده کبدی مانند سیروز یا سرطان کبد کمک کند. حتی اگر در این مرحله علائم یا مشکلی در عملکرد کبد ندارید، همچنان مهم است که اقداماتی را برای متوقف کردن یا معکوس کردن بیماری کبد چرب انجام دهید.

منابع

https://www.health.harvard.edu/blog/fatty-liver-disease-what-it-is-and-what-to-do-about-it-2019011015746

https://www.nhs.uk/conditions/non-alcoholic-fatty-liver-disease/

https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/15831-fatty-liver-disease

The post بیماری کبد چرب: عوامل خطر، علائم، انواع و پیشگیری appeared first on مجله تغذیه ، سلامتی و سبک زندگی با دکتر دقوقی.

کبد شما اندامی است که در سمت راست شکم و زیر دنده‌ها قرار دارد و به‌عنوان کارخانه فرآوری بدن فعالیت می‌کند. دارای دو قسمت بزرگ است که لوب‌های راست و چپ نامیده می‌شوند.

کبد بیش از 500 شغل دارد که یکی از کارهای مهم آن تبدیل غذا از روده کوچک به موادی است که به شما در جذب چربی و مقابله با بیماری‌ها، ذخیره انرژی و فیلتر کردن و تمیز کردن خون کمک می‌کند. کبد یک ارگان ضروری است که عملکردهای زیادی در بدن دارد، ازجمله ساخت پروتئین و عوامل لخته شدن خون، تولید تری گلیسیرید و کلسترول، سنتز گلیکوژن و تولید صفرا.

حتی اگر کبد بزرگ‌ترین اندام درون بدن شما باشد، تشخیص درد کبد دشوار است و ممکن است آن را با درد معده، اشتباه بگیرید. بسته به علت بیماری، درد کبد ممکن است به‌صورت درد در قسمت جلوی شکم، پشت و یا حتی شانه‌ها ظاهر شود.

کبد درواقع هیچ گیرنده دردی ندارد. معمولاً درد به این دلیل اتفاق می‌افتد که غشایی که اطراف آن را گرفته است در اثر بیماری یا آسیب، ملتهب شده باشد.

عملکردهای اصلی کبد عبارت‌اند از:

• تولید صفرا: صفرا به روده کوچک کمک می‌کند تا چربی‌ها، کلسترول و برخی ویتامین‌ها جذب شوند. صفرا از نمک‌های صفراوی، کلسترول، بیلی‌روبین، الکترولیت‌ها و آب تشکیل‌شده است.
• جذب و متابولیسم بیلی‌روبین: بیلی‌روبین در اثر تجزیه هموگلوبین تشکیل می‌شود. آهن آزادشده از هموگلوبین در کبد یا مغز استخوان ذخیره می‌شود و برای تولید سلول‌های بعدی خون استفاده می‌شود.
• حمایت از لخته‌های خون: ویتامین K برای ایجاد برخی از منعقد کننده‌ها که به لخته شدن خون کمک می‌کنند، ضروری است. صفرا برای جذب ویتامین K ضروری است و در کبد ایجاد می‌شود. اگر کبد، به‌اندازه کافی صفرا تولید نکند، عوامل انعقادی تولید نمی‌شوند.
• متابولیسم چربی: صفرا باعث تجزیه چربی‌ها می‌شود و هضم آن‌ها را آسان می‌کند.
• متابولیزه کربوهیدرات‌ها: کربوهیدرات‌ها در کبد ذخیره شده و در آنجا به گلوکز تجزیه می‌شوند و به جریان خون می‌روند تا سطح طبیعی گلوکز را حفظ کنند. آن‌ها به‌صورت گلیکوژن ذخیره می‌شوند و هر زمان که به انرژی نیاز باشد آزاد می‌شوند.
• ذخیره ویتامین و مواد معدنی: کبد ویتامین‌های A، D، E، K و B12 را ذخیره می‌کند. همچنین آهن را از هموگلوبین به‌صورت فریتین ذخیره می‌کند که آماده ساختن گلبول‌های قرمز خون جدید شود. کبد همچنین مس را ذخیره و آزاد می‌کند.
• به سوخت‌وساز پروتئین‌ها کمک می‌کند: صفرا به تجزیه پروتئین‌های هضم غذا کمک می‌کند.
• عملکرد ایمونولوژیک: کبد بخشی از سیستم فاگوسیت های تک‌هسته‌ای است. این سیستم شامل تعداد زیادی سلول کوپفر است که در فعالیت ایمنی بدن نقش دارند. وظیفه‌ی این سلول‌ها وظیفه‌ی از بین بردن هرگونه عامل بیماری که ممکن است از طریق روده وارد کبد شود، است.
• تولید آلبومین: آلبومین متداول‌ترین پروتئین در سرم خون است. کبد اسیدهای چرب و هورمون‌های استروئیدی را برای کمک به حفظ فشار صحیح و جلوگیری از نشت رگ‌های خونی حمل می‌کند.
• سنتز آنژیوتانسینوژن: این هورمون هنگام ایجاد هشدار با تولید آنزیمی به نام رنین در کلیه‌ها، با باریک شدن رگ‌ها فشارخون را افزایش می‌دهد.

علائم درد کبد 

بیماری کبد همیشه علائم و نشانه‌های قابل‌توجهی ایجاد نمی‌کند. اگر علائم و نشانه‌های بیماری کبد رخ دهد، ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• درد و تورم شکم
• تورم در پاها و مچ پا
• خارش پوست
• ادرار تیره‌رنگ
• مدفوع کمرنگ
• خستگی مزمن
• کاهش اشتها
• کبودی
• زردی
• تب
• لرز
• حالت تهوع یا استفراغ

بیش از 100 نوع مختلف بیماری کبدی می‌تواند باعث درد کبد شود. موارد زیر چند نمونه از این بیماری‌ها است:

• کولانژیت

کولانژیت التهاب سیستم مجاری صفراوی است که معمولاً به دلیل عفونت باکتریایی به وجود می‌آید. مجرای صفراوی، صفرا را از کبد و کیسه صفرا تخلیه می‌کند و آن را به روده کوچک منتقل می‌کند.

عفونت کولانژیت باعث ایجاد فشار در سیستم تخلیه می‌شود که به‌طورمعمول نشان‌دهنده وجود انسداد در سیستم کبد است.

این ممکن است به دلیل سنگ صفرا، تومور، لخته شدن خون یا برگشت باکتری به کبد باشد.

• هپاتیت

هپاتیت به معنی التهاب کبد است و می‌تواند باعث ایجاد درد در سمت راست بالای شکم، جایی که کبد شما قرار دارد، شود. شایع‌ترین علت آن ویروس است، اما سایر علت‌ها شامل مصرف زیاد الکل، سموم، برخی داروها و برخی بیماری‌ها می‌تواند منجر به هپاتیت شود.

ویروس هپاتیت انواع مختلفی دارد.

انواع متداول هپاتیت ویروسی هپاتیت A، هپاتیت B و هپاتیت C است.

• هپاتیت B، C و D باعث هپاتیت مزمن می‌شود که درنهایت می‌تواند منجر به سیروز، نارسایی کبد و سرطان کبد شود.
• هپاتیت A در مدفوع فرد آلوده دیده می‌شود و از طریق مصرف آب یا غذای آلوده منتقل می‌شود.
• هپاتیت B از طریق قرار گرفتن در معرض مایعات بدن، مانند خون و منی، منتقل می‌شود.
• هپاتیت C از طریق خون‌آلوده یا گاهی رابطه‌ی جنسی منتقل می‌شود.
• هپاتیت D یک عفونت ثانویه است که فقط کسانی را مبتلا می‌کند که به هپاتیت B مبتلا هستند.
• هپاتیت E از طریق مصرف آب یا مواد غذایی آلوده منتقل می‌شود.
• هپاتیت خود ایمنی، یعنی زمانی که سیستم ایمنی بدن به سلول‌های کبدی حمله می‌کند.

هپاتیت می‌تواند حاد به معنی ناگهانی و کوتاه‌مدت، یا مزمن، به معنی طولانی‌مدت و مداوم باشد.

• هپاتیت الکلی

هپاتیت الکلی هنگامی اتفاق می‌افتد که الکل زیاد، کبد شما را تحت‌الشعاع قرار دهد و ملتهب شود. درد ناشی از هپاتیت الکلی ممکن است شکم شما را حساس کند. کاهش وزن و اشتها، حالت تهوع، تب خفیف و احساس خستگی و ضعف از علائم دیگر آن است.

• کبد چرب

این مسئله معمولاً در کنار چاقی یا سوءمصرف الکل اتفاق ‌افتد. در بیماری کبد چرب، واکوئل های چربی در سلول‌های کبدی جمع می‌شوند. بیماری کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) نامیده می‌شود. علت آن معمولاً ژنتیک، داروها یا رژیم غذایی سرشار از قند فروکتوز است. این بیماری شایع‌ترین اختلال کبدی است و با مقاومت به انسولین در ارتباط است. در صورت بدتر شدن کبد چرب غیرالکلی، استئو هپاتیت غیرالکلی (NASH) ایجاد می‌شود. کبد چرب علت اصلی ابتلا به سیروز کبدی است.

• سندرم فیتز-هیو-کورتیس

سندرم فیتز-هیو-کورتیس یک بیماری نادر در زنان است که باعث ایجاد درد شدید و ناگهانی در قسمت فوقانی سمت راست شکم می‌شود و ممکن است به بازو و شانه شما گسترش یابد. این بیماری یک عفونت باکتریایی است که بافت‌های اطراف کبد شما را ملتهب می‌کند. ممکن است پزشک شما این بیماری را پری هپاتیت بنامد. همچنین می‌تواند بر پوشش داخلی معده تأثیر بگذارد.

• آبسه یا کیست کبد

آبسه کبد یک کیسه پر از مایع آلوده یا چرک است که در کبد تشکیل می‌شود. عفونت از برخی میکروب‌ها مانند باکتری‌ها، انگل‌ها یا قارچ‌ها می‌تواند باعث ایجاد آبسه شود. آبسه می‌تواند منجر به آسیب به بافت اطراف کبد، خونریزی، عفونت و حتی مرگ شود. در این بیماری سمت راست و بالای شکم شما ممکن است حساس شود.

• سندرم بود-کیاری

سندرم Bud-Chiari یک اختلال غیرمعمول است که درنتیجه‌ی باریک شدن رگ‌ها باعث می‌شود خون و مایعات از کبد شما خارج شود. این بیماری می‌تواند در اثر لخته شدن خون و تورم در کبد شما باشد و غالباً، باعث می‌شود سمت راست و بالای شکم شما آسیب ببیند.

• ترومبوز ورید پورتال

ورید پورتال رگی است که از روده خون به کبد می‌آورد، اما اگر لخته خون رگ را مسدود کند، ممکن است احساس درد ناگهانی در قسمت راست بالای شکم داشته باشید. همچنین ممکن است احساس تورم در شکم و تب داشته باشید.

• آسیب کبدی

کبد ممکن است پس از تصادف، زمین خوردن و غیره، آسیب ببیند. اگر کبد خونریزی داشته باشد، معمولاً درد و حساسیت در شکم و شانه راست خواهید داشت.

• سرطان کبد از علت های درد کبد

به‌طورمعمول تا زمانی که سرطان کبد به مراحل بعدی نرسد، دردی نخواهید داشت. به‌محض شروع به پیشرفت، درد می‌تواند از شکم تا شانه شما ظاهر شود.

• سیروز علتی برای درد کبد 

سیروز جای زخم جبران‌ناپذیر کبد است. کبد به دلیل آسیب طولانی‌مدت، به‌آرامی بدتر می‌شود و قادر نیست کار خود را به‌درستی انجام دهد. باگذشت زمان، بافت اسکار جایگزین بافت سالم کبد می‌شود و این می‌تواند مانع جریان خون از طریق کبد شود.

سیروز به‌تدریج اتفاق می‌افتد، اما با بدتر شدن، کبد شروع به ازکارافتادن می‌کند. این می‌تواند منجر به نارسایی مزمن کبدی یا بیماری کبدی مرحله نهایی شود که در آن کبد دیگر نمی‌تواند عملکردهای حیاتی را انجام دهد.

عواملی که خطر ابتلا به بیماری کبد یا عارضه مرتبط را افزایش می‌دهند عبارت‌اند از:

• استفاده زیاد از الکل
• تزریق دارو یا سوزن مشترک
• رابطه جنسی محافظت نشده
• قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی خاص یا سموم
• دیابت
• چاقی

برای جلوگیری از بیماری کبد، توصیه می‌شود:

• در حد اعتدال الکل بنوشید.
• از رفتارهای پرخطر مانند سرنگ مشترک و داشتن رابطه جنسی محافظت نشده دوری‌کنید.
• واکسن هپاتیت بزنید.
• غربالگری هپاتیت انجام دهید.
• از داروها درست استفاده کنید.
• وزن سالم داشته باشید.

کلام آخر مقاله درد کبد :

در بیشتر مواقع، بیماری‌های کبد را می‌توان باسابقه، معاینه فیزیکی و آزمایش خون تشخیص داد. در بعضی مواقع، در صورت مشخص نبودن تشخیص یا ارزیابی میزان آسیب به کبد، انجام بیوپسی کبد ضروری است. در صورت مشاهده درد به پزشک متخصص مراجعه کنید. سونوگرافی و نمونه‌برداری راه‌های تشخیص بیماری‌های کبدی است. شما می‌توانید با تغییر سبک زندگی برخی از بیماری‌های کبدی را درمان کنید.

منابع:

https://www.medicinenet.com/liver_anatomy_and_function/article.htm

https://www.medicalnewstoday.com/articles/317259

https://www.webmd.com/digestive-disorders/digest-liver-pain-causes#1

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/liver-problems/symptoms-causes/syc-20374502

The post درد کبد و علل آن appeared first on مجله تغذیه ، سلامتی و سبک زندگی با دکتر دقوقی.

کبد دومین اندام بزرگ در بدن است. کبد به جذب مواد مغذی درون مواد غذایی و نوشیدنی کمک می‌کند و مواد مضر را از خون دفع می‌کند. چربی زیاد در کبد می‌تواند باعث التهاب آن شود، به کبد آسیب رسانده و زخم ایجاد کند.

 در موارد شدید، این زخم می‌تواند منجر به نارسایی کبدی شود. زمانی که کبد یک شخص الکلی چرب شود، به آن بیماری کبد چرب الکلی (AFLD) می‌گویند. در کسی که زیاد الکل مصرف نمی‌کند، به آن بیماری کبد چرب غیر الکلی (NAFLD) می‌گویند.

قندها چه تاثیری در ابتلا به کبد چرب دارند؟

به گفته محققان در مجله جهانی گوارش، 25 تا 30 درصد از مردم ایالات متحده و اروپا کبد چرب غیر الکلی دارند. بر اساس یک بررسی تحقیقاتی که در ژورنال چاقی کودکان منتشر شده، مصرف بیش از حد قند افزودنی می‌تواند کودکان را در معرض بیماری مزمن کبدی قرار دهد.

 با بررسی بیش از 20 تحقیق، محققان ارتباطی بین بیماری کبد چرب غیرالکلی و نوع قندهای افزودنی که در فرآیند تولید محصولات استفاده می‌شوند یافتند، این قندهای مصنوعی به جای قندهای طبیعی که در میوه‌ها، غلات کامل و لبنیات یافت می‌شوند، در محصولات استفاده می‌شوند. 

دکتر یوهانا دی‌استفانو، رئیس واحد دیابت و بیماری‌های فیبروتیک در پژوهشگاه ژنومیک می‌گوید مصرف زیاد فروکتوز بسیار مضر است. دلیلش این است که فروکتوز قبل از استفاده به عنوان یک منبع انرژی، باید توسط کبد به گلوکز تبدیل شود و تحقیقات نشان‌ داده‌اند که این فرآیند تبدیل می‌تواند عملکرد سلول و بیان ژن را تغییر دهد.

 با گذشت زمان چنین چیزی می‌تواند تاثیر جدی بر روی کبد بگذارد، به همین دلیل به نظر می‌رسد بیماری کبد چرب غیر الکلی عمدتا در میان بزرگسالان شایع است. اما با بیشتر شدن مصرف قندها توسط کودکان، این بیماری در حال تبدیل شدن به یک مشکل رو به رشد در میان کودکان است.

 دکتر یوهانا می‌گوید: “این بیماری شبیه به دیابت نوع 2 است که ابتدا تنها بزرگسالان مبتلا می‌شدند و به همین دلیل دیابت بزرگسالان نامیده می‌شد، اما همانطور که دیگر این بیماری مخصوص بزرگسالان نیست، همین اتفاق برای بیماری کبد چرب غیر الکلی افتاده است.”

همچنین بخوانید: تغذیه سالم کودکان.چگونه فرزندتان را به خوردن غذای سالم ترغیب کنید

نشانه‌های کبد چرب

در بسیاری از موارد، کبد چرب نشانه‌ خاصی از خود بروز نمی‌دهد. اما ممکن است احساس خستگی، ناراحتی یا درد در سمت راست و بالای شکم خود داشته باشید. برخی از افراد مبتلا به بیماری کبد چرب دچار عوارضی از جمله زخم کبد می‌شوند. زخم کبد را با نام فیبروز کبد می‌شناسند. اگر به فیبروز کبد شدید مبتلا شوید، به آن سیروز می‌گویند. فرد مبتلا به سیروز ممکن است علائم زیر را داشته باشد:

• از دست دادن اشتها
• کاهش وزن
• ضعف
• خستگی
• خون دماغ شدن
• خارش پوست
• زرد شدن پوست و چشم 
• نمایان شدن خوشه‌های شبکه‌ای مانند رگ‌های خونی زیر پوست 
• شکم درد
• تورم شکم 
• تورم پاها
• بزرگ شدن پستان در مردان
• گیجی

نحوه ارزیابی ابتلا به کبد چرب

در بسیاری از موارد، اگر در آزمایشات خون افزایش آنزیم‌های کبدی دیده شود، بیماری کبد چرب را می‌توان تشخیص داد. به عنوان مثال پزشک شما ممکن است آزمایش آلانین آمینوترانسفراز (ALT) و تست آسپارتات آمینوترانسفراز (AST) را برای بررسی آنزیم‌های کبدی تجویز کند.

 در صورت بروز علائم یا نشانه‌هایی از بیماری کبد، ممکن است از شما بخواهند آزمایش خون بدهید. افزایش آنزیم‌های کبدی نشانه ملتهب شدن کبد است. یکی از دلایل احتمالی التهاب کبد، بیماری کبد چرب است، اما این تنها دلیل نیست. در صورت مثبت بودن آزمایش آنزیم‌های کبدی، پزشک احتمالاً آزمایش‌های دیگری را برای شناسایی علت التهاب تجویز خواهد کرد.

همچنین بخوانید: آیا کودکان باید رژیم بگیرند؟ دستورالعمل‌هایی برای رژیم غذایی سالم (رژیم کودکان )

چه اقداماتی برای کنترل کبد چرب لازم است؟

محققان می گویند که هم در رابطه با سلامت عموم و هم سلامت فرد مهم است که به میزان بالای مصرف قندهای افزودنی در کودکان و بزرگسالان توجه شود. کاهش میزان مصرف غذاهای فرآوری شده و افزودن میوه و سبزیجات بیشتر به وعده‌های غذایی روزانه می‌تواند مفید باشد.

 یک گام بزرگ دیگر این است که افراد بیشتر تحرک کنند و این نه تنها برای بهبود بیماری کبد چرب غیر الکلی مفید است بلکه فواید کلی دیگری نیز برای سلامت انسان دارد، مانند:

• بهبودی سلامت روان
• عملکرد بهتر قلب و عروق 
• تحرک بیشتر 
• توده عضلانی و تراکم استخوان بالاتر
• افزایش توانایی پردازش افکار یا همان عملکرد شناختی
• خواب عمیق‌تر و سرحال کننده‌تر

همچنین بخوانید: چه بخوریم تا خواب راحت داشته باشیم؟

در یک پژوهش 24 فرد مبتلا به بیماری کبد به مدت 12 هفته ورزش هوازی کردند. پس از آن التهاب کبد افرادی که ورزش کرده بودند و شاخص‌های سلامت کبدشان در مقایسه با گروهی دیگر، بهبود یافت. به گفته دکتر فیلیپ اوگورمن که هنگام تحصیل در دانشکده فیزیوتراپی در کالج سلطنتی جراحان ایرلند این تحقیق را انجام داد، اگرچه سطح این تحقیقات متوسط بود، اما نتایج حاصل از آن امیدوار کننده است.

 یکی از برجسته‌ترین نتایج حاصل از تحقیق این است که مارکرهای کبدی حتی بدون کاهش وزن نیز بهبود می‌یابند. دکتر اگورمن می‌گوید این دستاورد قابل توجهی است زیرا رایج‌ترین توصیه برای بهبود بیماری کبد، کاهش وزن بود.

 وی گفت: “نکته مهم این است كه تمرینات ورزشی می‌توانند نتایج مربوط به بیماری كبد را بهبود بخشند، ولی این فقط به بیماری كبد محدود نمی‌شود. شما همچنین می‌توانید خطر ابتلا به بیماری قلبی عروقی را نیز کم کنید که خود این امر ممکن است حتی مهمتر از کاهش وزن باشد.”

تاثیر سبک زندگی بر سلامت کبد

اوگورمن می‌گوید، درس دیگری که از این تحقیق می‌توان گرفت این است که یک سال بعد از آن شرکت‌کنندگان در تحقیق مجدد ارزیابی شدند، در این ارزیابی محققان دریافتند کسانی که ورزش را متوقف کردند دوباره علائم مشکلات کبد در آنها ظاهر شد. 

کسانی که پس از آن مطالعه تناسب اندام خود را حفظ کردند، همچنان کبدشان سالم مانده بود. برای حفظ وضعیت سلامتی نیاز است که فعالیت‌های ورزشی همچنان ادامه پیدا کنند. 

برای تقویت سلامت کبد از طریق کسب عادات غذایی بهتر، این عادات نباید تنها یک مدت کوتاه رعایت شوند. با توجه به بسیاری از مزایای دیگری که کاهش مصرف قندهای افزودنی در بر دارد، این سبک زندگی باید به یک عادت طولانی مدت تبدیل شود که به افراد در سنین بزرگسالی می‌تواند کمک کند.

کلام آخر

هم در کودکان و هم در بزرگسالان، مصرف زیاد قندهای فرآوری‌شده و کم‌تحرکی می‌تواند باعث ایجاد چربی بیشتر در کبد شود و به طور قابل توجهی خطر ابتلا به بیماری را افزایش ‌دهد، اما خبر خوب این است که گاهی اوقات با تغییر در سبک زندگی می‌توان چنین بیماری را کنترل کرد.

The post مهمترین دلیل ابتلای کودکان به کبد چرب appeared first on مجله تغذیه ، سلامتی و سبک زندگی با دکتر دقوقی.