یبوست یکی از شایع‌ترین مشکلات گوارشی است که تقریباً 16 فرد از هر 100 نفر را درگیر می‌کند. یبوست زمانی اتفاق می‌افتد که تعداد دفعات دفع روده به کمتر از سه بار در هفته کاهش یابد و یا دفع دشوار و دردناک باشد. این کاهش می‌تواند هفته‌ها یا بیشتر ادامه یابد. گاهی نیز ممکن است مدفوع سفت و خشک باشد. علاوه بر استرس ، نوع تغذیه و سبک زندگی ازجمله رژیم‌های غذایی کم فیبر، عدم تحرک و نخوردن آب کافی می‌تواند در ابتلا به یبوست دخیل باشند. افراد بسیاری نیز هنگام مسافرت دچار یبوست می‌شوند. ماساژ شکمی یا ماساژ معده، نوعی درمان غیرتهاجمی و ملایم است که می‌تواند اثرات آرامش‌بخش و تسکین‌دهنده‌ای برای برخی افراد به دنبال داشته باشد. این روش برای درمان انواع مختلفی از مشکلات جسمی به‌ویژه مشکلات مربوط به دستگاه گوارش، نظیر مشکلات هضم، یبوست و نفخ شکم مورداستفاده قرار می‌گیرد. در این مقاله به بررسی تاثیر ماساژ شکم برای رفع یبوست می پردازیم.

اگر شما نیز در زمرۀ افرادی هستید که با یبوست دست‌وپنجه نرم می‌کنید، ماساژ شکمی می‌تواند در درمان و تسکین آن مؤثر باشد. ماساژ شکمی به طرق مختلفی مانند تحریک عضلات دخیل در ایجاد حرکات روده و کاهش استرس مزمن (مسئله‌ای که با بسیاری از مشکلات گوارشی مرتبط است) می‌تواند به درمان یبوست کمک کند. ماساژ شکمی را می‌توانیم خودمان انجام دهیم و یا به مراکز و افراد متخصص در زمینۀ ماساژ درمانی مراجعه کنیم. با انجام 5 یا 10 دقیقه ماساژ در روز می‌توان از تاثیرات ماساژ شکمی بهره‌مند شد.

آیا ماساژ شکمی برای رفع یبوست موثر است؟

ماساژهای منظم با کمک به رهاسازی گاز و تخلیۀ مواد زائد می‌توانند در رفع یبوست مؤثر باشند، همچنین به درمان بیماری‌های زمینه‌ای یا مرتبط با یبوست کمک می‌کنند. به‌عنوان‌مثال، ماساژ منظم موجب کاهش استرس می‌شود که به‌نوبه خود می‌تواند دردهای مرتبط با سندرم روده تحریک‌پذیر را کاهش دهد.

ماساژ شکمی موجب افزایش حرکات روده، کاهش زمان انتقال مدفوع در رودۀ بزرگ و تسکین درد و ناراحتی می‌شود. همچنین بر اساس مطالعات انجام‌شده، ماساژ شکم باعث تحریک انقباضات عضلانی می‌شود که به دفع مدفوع در افراد مبتلا به انسداد روده پس از جراحی کمک می‌کند. کمبود موقتی حرکات روده می‌تواند منجر به انسداد روده شود. به این ترتیب تاثیر ماساژ شکمی برای رفع یبوست مشخص می شود.

 ماساژ و یبوست

بر اساس برخی تحقیقات علمی حتی اگر ماساژ یک درمان استاندارد برای رفع یبوست نباشد، می‌تواند به تنظیم دستگاه گوارش کمک کند. به‌عنوان‌مثال، در یک مطالعۀ منتشرشده در سال 2011، تعدادی از کارآزمایی‌های بالینی، ماساژ شکمی و استفاده از آن به‌عنوان درمانی برای یبوست مزمن را موردبررسی قرار دادند. نتایج نشان داد که ماساژ شکمی از طریق تقویت حرکات حلقوی روده (انقباضات عضلانی موج مانند كه به جابجایی غذا در امتداد دستگاه گوارش كمك می‌کند)، تا حدی می‌تواند موجب تسکین یبوست شود.

بر اساس نتایج همین مطالعه، ماساژ شکمی به کاهش زمان انتقال روده، یعنی مدت‌زمان عبور مواد غذایی هضم شده از رودۀ بزرگ و کاهش درد و ناراحتی مربوط به یبوست کمک می‌کند.

برخی از کارآزمایی های بالینی بر روی افراد مبتلا به یبوست حاکی از بهبود کیفیت زندگی این افراد پس از استفاده از ماساژ شکمی بوده است. بااین‌حال، برخی تحقیقات (ازجمله یک کار آزمایی بالینی کوچک در مجله بین‌المللی مطالعات پرستاری در سال 2009) حاکی از این بود که استفاده از ماساژ شکمی برای رفع یبوست موجب کاهش استفاده از ملین‌ها (رایج‌ترین روش درمانی یبوست) نمی‌شود.

روش‌های انجام ماساژ شکم برای رفع یبوست

چندین روش ماساژ می‌تواند در رفع یبوست و تقویت حرکات روده مفید باشد. این موارد معمولاً در حالت خوابیده انجام می‌شوند.

یکی از روش‌های رایج شامل قرار دادن کف دست بر روی شکم و سپس ایجاد حرکات دایره‌ای کوچک در جهت عقربه‌های ساعت در اطراف ناف است. در حین حرکت می‌توانید این دایره‌ها را گسترش دهید تا ماساژ کل شکم را پوشش دهد.

روش دیگر قرار دادن کف دست در زیر استخوان جناق سینه و کشیدن آن به سمت پایین در امتداد شکم است. این حرکت را بلافاصله با دست دیگرتان تکرار کنید و این چرخه را برای چند دقیقه ادامه دهید.

 ماساژ را ابتدا با فشارهای ملایم و سبک شروع کنید و به‌تدریج آن را افزایش دهید. در صورت احساس درد یا حساسیت به فشار، فشار را کمی ملایم‌تر کنید.

برای بهره‌مندی کامل از مزایای ماساژ شکمی، سعی کنید ماساژ را دو بار در روز و به مدت 20 دقیقه انجام دهید. تنفس عمیق در هر بخش از ماساژ نیز می‌تواند در رفع یبوست مؤثر باشد.

قبل از انجام ماساژ یا هر روش درمان خانگی بهتر است با پزشک خود مشورت کنید و از مزایا و معایب روش خوددرمانی موردنظر مطلع شوید. به‌عنوان‌مثال زنان باردار باید از انجام هرگونه ماساژ بر روی شکم خودداری کنند. همچنین توجه داشته باشید که یبوست گاهی ممکن است ناشی از وجود یک بیماری زمینه‌ای مانند کم‌کاری تیروئید باشد که نیاز به درمان پزشکی دارد.

سایر روش‌های رفع یبوست

به خاطر داشته باشید که انجام ماساژ به‌تنهایی موجب درمان یبوست نمی‌شود و هدف از ماساژ تنها کمک به عملکرد بهتر دستگاه گوارش است. با تغییر سبک زندگی می‌توان بیشتر موارد خفیف یبوست را درمان کرد. نوشیدن حداقل هشت لیوان آب در روز، خوردن مقدار زیادی غذای پر فیبر و انجام منظم حرکات ورزشی برای تنظیم دفعات اجابت مزاج ضروری است.

سایر روش‌های درمانی مؤثر در رفع یبوست شامل درمان‌هایی مانند طب فشاری (مشابه طب سوزنی) و بازخورد زیستی و همچنین روش‌های درمانی طبیعی مانند استفاده از پروبیوتیک‌ها و سایر داروهای طبیعی درمان یبوست است. قبل از هرگونه اقدام با پزشک خود مشورت نمایید.

منبع نوشته :

https://www.healthline.com/health/massage-for-constipation-relief

The post تأثیر ماساژ شکمی در رفع یبوست appeared first on مجله تغذیه ، سلامتی و سبک زندگی با دکتر دقوقی.

دفع مدفوع (اجابت مزاج) به فرایند دفع مواد زائد غیرقابل جذب از روده بزرگ گفته می‌شود.

آب، املاح و موادی که از روده کوچک وارد روده بزرگ شده‌اند توسط روده بزرگ جذب می‌شوند و مدفوع که ترکیبی از مواد فیبری، باکتری‌ها، برخی مواد معدنی، سلول‌های مخاطی دستگاه گوارش و مواد غیرقابل جذب است در اثر حرکات روده بزرگ به سمت راست‌روده و مقعد هدایت می‌کند.

فرایند انتقال مدفوع از روده بزرگ به بیرون 12 تا 48 ساعت زمان می‌برد.

خشکی مدفوع به این دلیل است که به علت حرکات روده‌ای کم مواد دفعی مدت‌زمان بیشتری در روده بزرگ می‌ماند و آب بیشتری از آن‌ها در روده بزرگ جذب می‌شود. می‌توان یبوست را به معنای اجابت مزاج کمتر از سه بار در هفته نیز تعریف کرد. یبوست در هر سنی از کودکی تا پیری و در افراد با شرایط مختلف مانند بارداری و بیماری رخ می‌دهد. اکثرا بیماری یبوست موقتی و گذرا هستند، در غیر اینصورت فرد مبتلا به یبوست مزمن می‌گردد که دارای عوارضی مانند بواسیر (تورم رگها در اطراف و داخل مقعد)، شقاق مقعد (ترک وپارگی مقعد هنگام خروج مدفوع)، بیرون زدگی رکتوم، تنبلی کلون و رکتوسل(بیرون زدگی راست‌روده به سمت جلو و واژن) است.

علایم یبوست

• حرکات کم روده
• نفخ شکم
• مدفوع خشک و قطعه قطعه
• درد هنگام دفع
• درد در پایین شکم
• احساس دفع ناکامل و باقی ماندن مقداری مدفوع در روده
• افزایش فاصله زمانی دفع نسبت به الگوی معمولی دفع هر فرد
• دفع با فشار انجام می‌شود و برای دفع نیاز به کمک است، ازجمله استفاده از دستان برای فشار دادن شکم یا جدا کردن مدفوع از رکتوم
• خونریزی از مقعد

دلایل بروز یبوست

تغذیه نامناسب

کمبود فیبر و آب:

فیبر ترکیبی از لیگنین و پلی ساکارید ساختاری در مواد غذایی گیاهی است که توسط معده و روده کوچک هضم نمی‌شود و در روده بزرگ باقی می‌ماند، سپس همراه بقیه مواد دفعی، مدفوع را تشکیل می‌دهد. فیبر با جذب آب و تنظیم حرکات منظم روده به دفع آسان کمک می‌کند. میزان توصیه‌شده فیبر برای یک انسان بالغ 18 گرم در روز است. مواد غذایی فیبردار شامل میوه، سبزی‌ها، غلات، آجیل حبوبات ونان سبوس‌دار است. کمبود آب بدن و نوشیدن مقدار کم آب و آب‌میوه نیز یبوست را حادتر می‌کند و درمان یبوست را مختل می کند.

مصرف برخی مواد غذایی تشدیدکننده یبوست:

• شیر و محصولات لبنی،
• گوشت قرمز،
• غلات فراوری‌شده مانند ماکارونی، نان سفید و برنج سفید،
• غذاهای حاوی گلوتن،
• غذاهای پرچرب و کم فیبر
• الکل

بیماری‌ها

شرایط مختلف جسمی می‌تواند باعث یبوست شود. به‌عنوان‌مثال، کم‌کاری و پرکاری غده تیروئید، دیابت سندرم روده تحریک‌پذیر، تنگ شدن روده، سرطان کلون، سرطان رکتوم، شقاق مقعد، بارداری، جراحی کمر و عمل دیسک.

برخی مشکلات عصبی نیز می‌توانند اعصاب عضلات روده بزرگ و راست‌روده را تحت تأثیر قرار دهند.

ازجمله بیماری‌هایی هستند که موجب یبوست در فرد می‌گردند:

• آسیب‌های نخاعی
•  سکته مغذی
• پارکینسون و مولتیپل اسکلروزیس

شرایطی نیز وجود دارد که باعث کاهش تحرک بدنی به‌خصوص عضلات کف لگن می‌شود مانند :

ضعیف بودن عضلات لگن، ناتوانی در تخلیه روده به علت انقباض ناهماهنگ (دیس سینرژی) و ناتوانی در شل کردن کف لگن هنگام دفع (آنیسموس).

مصرف دارو

یبوست می‌تواند عارضه جانبی مصرف برخی داروها باشد. داروهای ضد درد (کدئین، کدومامول و مورفین)، داروهای ضد افسردگی، داروهای کاهش فشار خون، قرص آهن، داروهای مسدودکننده کانال کلسیم و بسیاری داروهای دیگر. جهت اطلاع از عوارض مصرف دارو باید راهنمای مصرف دارو مطالعه شود.

پیشگیری و درمان یبوست

• نوشیدن مقدار کافی آب و مایعات. افراد مبتلابه یبوست بهتر است روزانه بین 2 تا 4 لیوان بیشتر مصرف کنند.  مصرف نوشیدنی‌های گرم در صبح باعث تحریک روده و درمان یبوست می‌شود.
• مصرف غذاهای پروبیوتیک مانند لبنیات پروبیوتیک. این محصولات داری میکروب‌های مفید برای سیستم گوارش هستند که هضم و دفع مواد غذایی را آسان می‌کند سبب تسریع روند درمان یبوست می شود.
• اضافه کردن میوه و سبزی‌ها به رژیم غذایی یکی مهمترین اقدامات درمان یبوست است.
• پرهیز از نوشیدنی‌های کافئین دار، زیرا بدن را دهیدراته می‌کنند.
• پرهیز از مصرف غذاهای چرب و پرکالری
• برای درمان یبوست ورزش منظم و روزانه. ورزش کردن در تحریک حرکات منظم روده مؤثر است. تمرینات کف لگن برای افرادی که عضلات لگنشان ضعیف است توصیه میشود.
• دفع مدفوع به‌صورت منظم. بعد از صبحانه بهترین زمان اجابت مزاج است
• عجله نداشتن هنگام دفع مدفوع. اجابت مزاج را بدون فشار مضاعف و در آرامش انجام دهید.
• دارودرمانی با استفاده از مسهل‌های نرم‌کننده روده، روان کننده مدفوع و حفظ‌کننده آب روده. برخی مسهل‌ها حاوی یون‌های سولفات، فسفات و سیترات هستند که به حفظ آب روده و نرم شدن مدفوع کمک می‌کنند. داروهای دیگر با انتقال یون کلرید به روده ترشح یون سدیم و آب را به روده تحریک می‌کند. دارو های تحریک کننده حرکات روده مانند روغن کرچک نیز برای تحریک روده موثرند اما درمصرف انها باید احتیاط کرد زیرا ممکن است باعث اسهال و از دست دادن شدید آب بدن شوند.
• جراحی در مواردی که دارو مؤثر نیست جزء اقدامات درمان یبوست است.

The post علایم، عوارض و درمان یبوست appeared first on مجله تغذیه ، سلامتی و سبک زندگی با دکتر دقوقی.