سندروم تخمدان پلی‌کیستیک چیست؟

سندروم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) یک مشکل هورمونی است که  زنان در سال‌های فرزندآوری (از 15 تا 44 سال) به آن مبتلا می‌شوند. بین 2/2 تا 7/26 زنان این گروه سنی، به PCOS مبتلا هستند.

بسیاری از زنان، سندروم تخمدان پلی‌کیستیک دارند اما از آن آگاه نیستند. در یکی از مطالعات، این نتیجه حاصل شد که نزدیک به 70 درصد زنان، از اینکه به این مشکل مبتلا هستند اطلاع ندارند.

PCOS بر تخمدان‌های زنان اثر می‌گذارد، یعنی عضو تولید مثلی که استروژن و پروژسترون یا به عبارت دیگر هورمون‌هایی که دوره قاعدگی را تنظیم می‌کنند، ترشح می‌کند. تخمدان مقدار بسیار کمی از هورمونی‌ مردانه به نام آندروژن را نیز تولید می‌کند.

تخمدان‌ها، تخمک‌هایی ترشح می‌کنند که توسط اسپرم بارور می‌شوند. به آزاد شدن ماهانه این تخمک‌ها، تخمک‌گذاری می‌گویند.

هورمون محرکه فولیکولی و هورمون رنگدانه‌ساز که در غده هیپوفیز ترشح می‌شوند، تخمک‌گذاری را کنترل می‌کنند.

هورمون محرکه فولیکولی، تخمدان را تحریک می‌کند که فولیکول تولید کند. فولیکول یک کیسه حاوی تخمک است. سپس هورمون رنگدانه‌ساز تخمدان را تحریک می‌کند که یک تخمک بالغ آزاد کند.

PCOS یک سندروم یا به عبارت دیگر گروهی از علائم است که بر رحم و تخمک‌گذاری اثر می‌گذارد و سه نوع متفاوت دارد:

• کیست تخمدان
• بالا رفتن هورمون مردانه
• قاعدگی نامنظم 

در PCOS تعداد زیادی کیسه کوچک پر از مایع در تخمدان رشد می‌کنند. کلمه “پلی‌کیستیک” یعنی “تعداد زیادی کیست”.

این کیسه‌ها در واقع همان فولیکول‌ها هستند که در خود تخمک‌های نابالغ را حمل می‌کنند. این تخمک‌ها هرگز به اندازه‌ای رشد نمی‌کنند که منجر به تخمک‌گذاری شوند.

عدم تخمک‌گذاری باعث تغییر در سطح استروژن، پروژسترون، هورمون محرکه فولیکولی و هورمون رنگدانه‌ساز می‌شود. سطح پروژسترون از حد معمول پایین‌تر می‌آید و میزان آندروژن از حد معمول بالاتر می‌رود.

میزان بیش از اندازه هورمون‌های مردانه، چرخه قاعدگی را دچار اختلال می‌کند و در نتیجه زنانی که به این سندروم مبتلا هستند، کمتر از حد معمول دوره‌های قاعدگی را تجربه می‌کنند. 

همچنین بخوانید: رژیم غذایی در سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS)

علائم شایع سندروم تخمدان پلی‌کیستیک

• قاعدگی نامنظم
• خونریزی زیاد: ممکن است در زمان قاعدگی خونریزی بیشتر از حد طبیعی باشد.
• رویش مو: روی صورت و بدن بیش از 70 درصد زنانی که به این مشکل مبتلا هستند، مو رشد می‌کند.
• جوش: هورمون‌های مردانه می‌توانند پوست را از حد معمول چرب‌تر کنند و موجب ایجاد آکنه در قسمت‌هایی از بدن مانند صورت و سینه شوند.
• افزایش وزن: بیش از 80 درصد زنانی که به این مشکل مبتلا هستند اضافه وزن دارند.
• کچلی با الگوی مردانه: موی سر نازک می‌شود و ممکن است بریزد.
• تیر‌‌گی پوست: ممکن است لکه‌های تیره در نقاطی مانند گردن ظاهر شوند.
• سردرد: تغییرات هورمونی ممکن است در بعضی زنان منجر به سردرد شود.

کلسترول نوعی چربی است که توسط بدن ساخته و توسط رژیم‌ غذایی به بدن وارد می‌شود. سطح کلسترول غیرطبیعی، ناسالم است و می‌تواند منجر به بیماری‌های قلبی و عروقی شود. اگر سندروم تخمدان پلی‌کیستیک داشته باشید، شانس ابتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی به علت شیوع چاقی و مقاومت به انسولین در زنان مبتلا به این سندروم بالاتر می‌رود.

 تقریبا 70% زنانی که مبتلا به سندروم تخمدان پلی‌کیستیک هستند، دیس‌لیپیدمی دارند که می‌تواند به علت میزان بیش از حد تری‌گلیسیرید و کمبود  لیپوپروتئین با چگالی بالا (کلسترول خوب) به وجود بیاید.

پزشکتان می‌تواند سطح غیر عادی کلسترول در خون را با آزمایش خون مورد بررسی قرار دهد. 4 جزء چربی هستند که در بخش لیپید جواب آزمایش خون قابل مشاهده خواهند بود: سطح کلسترول کلی، لیپوپروتئین با چگالی کم (LDL)،  لیپوپروتئین با چگالی زیاد (HDL) و تری‌گلیسیرید.

همچنین بخوانید: کاهش کلسترول با ورزش

سطح کلسترول کل

بر اساس گفته برنامه ملی آموزش کلسترول در آمریکا، سطح کلسترول کلی باید کمتر از 200 mg/dL (5/17  mmol/L) باشد. سطوح بین 200 mg/dL و 239 mg/dL (18/6-17/5 mmol/L) مرزی به حساب می آیند و عدد بالای 240 mg/dL (21/6 mmol/L) سطح کلسترول بالا به حساب می‌آید.

کلسترول بالا می‌تواند شما را در معرض خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی قرار دهد. لیپوپروتئین کم‌ چگالی، نوع مضر کلسترول است که توسط کبدتان تولید شده و از طریق خون به قسمت‌های مختلف بدن می‌رود. در مقادیر بالا، می‌تواند در دیواره‌های عروق خونی جمع شده و منجر به انسداد شود.

راهنماهای فعلی برای سطح LDL به شکل زیر است:

• مطلوب: کمتر از 100 mg/dL (6/2 mmol/L)
• بالای حد طبیعی: بین 100 تا 129  mg/dL (6/2 تا 34/3 mmol/L)
•  نسبتا بالا: بین 130 تا 159 mg/dL (36/3 تا 13/4 mmol/L) 
• بالا: 160 تا 189 mg/dL (14/4 تا 90/4 mmol/L)
• بسیار بالا: بالای 190 mg/dL (91/4 mmol/L)

لیپوپروتئین پرچگالی و تری‌گلیسیرید

لیپوپروتئین پرچگالی، همان کلسترول خوب است که در مقادیر کافی، از ساخته‌شدن کلسترول بد در رگ‌های خونی جلوگیری می‌کند. میزان کلسترول پرچگالی باید بالای 40 mg/dL (04/1 mmol/L) باشد. کمبود کلسترول خوب می‌تواند منجر به بیماری‌های قلبی شود.

تری‌گلیسیرید، چربی را در جریان خون ذخیره می‌کند. بدن شما بعدا از این چربی برای تامین انرژی استفاده می‌کند. وقتی تری‌گلیسیرید خون شما بالا باشد، بدن شما آن را جای دیگری ذخیره می‌کند که بعدا از آن استفاده کند. به خصوص اگر به انسولین مقاومت داشته باشید، میزان تری‌گلیسیرید خونتان افزایش می‌یابد. سطح بالای تری‌گلیسیرید خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی را افزایش می‌دهد.

همچنین بخوانید: لیپوپروتئین-آ Lipoprotein (a) چیست؟

درمان تری‌گلیسیرید بالا

اگر سطح تری‌گلیسیرید خونتان بالا باشد، پزشکتان ممکن است پیشنهاد دهد سبک زندگی خود را تغییر دهید.

کاهش مصرف چربی‌های اشباع به کمتر از 7% کل کالری‌های دریافتی مهم است. منابع چربی‌های اشباع معمولا محصولات حیوانی مانند گوشت قرمز، ماکیان فرآوری‌شده و کره هستند. به جای این محصولات، از چربی‌های غیر اشباع مانند روغن زیتون، آجیل ها، دانه‌ها و آووکادو استفاده کنید. رژیم غذایی سرشار از میوه و سبزیجات که شامل فیبر و عناصر غذایی گیاهی است نیز مهم است.

به علاوه، مصرف دو گرم از استانول های گیاهی (موادی که به صورت طبیعی در میوه و سبزیجات یافت می‌شوند) نیز می‌تواند شانس ابتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی را کاهش دهد.

کاهش وزن، افزایش فعالیت بدنی یا ورزش و ترک سیگار، همگی می‌توانند دست به دست هم داده و سطح کلسترول خونتان را بهبود دهند. با این وجود، اگر این کارها موثر واقع نشوند، پزشکتان ممکن است برایتان استاتین، دارویی که کلسترول خون را کاهش می‌دهد، تجویز کند.

The post آیا بین کلسترول بالا و سندروم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) رابطه ای وجود دارد؟ appeared first on مجله تغذیه ، سلامتی و سبک زندگی با دکتر دقوقی.

عوارض جانبی آن  شامل قاعدگی نامنظم ، ریزش مو ، رشد بیش از حد مو ، آکنه ، افزایش وزن ، افسردگی و مشکلات باروری است همچنین با خطر بالاتر دیابت نوع دو، بیماری های قلبی و چاقی همراه است متأسفانه هیچ درمانی برای سندرم تخمدان پلی کیستیک وجود ندارد. با این حال، یکی از خطوط درمانی اول، رژیم غذایی و تغییر سبک زندگی است.

علائم سندرم تخمدان پلی کیستیک

علائم و نشانه های سندرم تخمدان پلی کیستیک اغلب در حوالی اولین قاعدگی در دوران بلوغ ایجاد می شود. اما گاهی علائم آن بعداً ایجاد می شود، به عنوان مثال، در پاسخ به افزایش وزن قابل توجه.علائم و نشانه ها در افراد مختلف متفاوت است اما برای تشخیص آن حداقل دو علامت باید وجود داشته باشد. این علائم شامل : 

• پریودهای نامنظم: نبود چرخه قاعدگی ، قاعدگی نامنظم ، طولانی شدن فاصله بین چرخه ها از علائم سندرم تخمدان پلی کیستیک است. به عنوان مثال ، ممکن است شما کمتر از 9 دوره در سال پریود داشته باشید ، بیش از 35 روز بین دوره های قاعدگی  فاصله باشد و دوره های غیرطبیعی سنگین را تجربه کنید.
• آندروژن اضافی: افزایش سطح هورمون مردانه ممکن است منجر به علائم جسمی مانند موهای زائد صورت و بدن (هیرسوتیسم) و گاهی اوقات آکنه شدید و طاسی با الگوی مردانه شود.
• تخمدان پلی کیستیک: تخمدان های ممکن است بزرگ شده و حاوی فولیکول هایی باشند که تخم ها را احاطه کرده اند. در نتیجه ، تخمدان ها ممکن است به طور منظم عمل نکنند.

چگونه رژیم غذایی بر سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) تأثیر می گذارد؟

رژیم غذایی که شامل غذاهای پرفیبر باشد ممکن است برای افراد مبتلا به PCOS مفید باشد. دو روش اصلی که رژیم غذایی بر PCOS  تأثیر می گذارد ، مدیریت وزن و تنظیم ترشح  انسولین است.ترشح  انسولین در PCOS نقش بسزایی دارد ، بنابراین مدیریت سطح انسولین با رژیم PCOS یکی از بهترین اقداماتی است که افراد می توانند برای مدیریت بیماری انجام دهند.

بسیاری از افراد مبتلا به PCOS مقاومت به انسولین دارند. در حقیقت ، بیش از 50 درصد از مبتلایان به PCOS قبل از 40 سالگی به دیابت یا پیش دیابت مبتلا می شوند. دیابت ارتباط مستقیمی با نحوه پردازش انسولین در بدن دارد.پیروی از یک رژیم غذایی که نیازهای تغذیه ای فرد را برآورده می کند ، وزن سالم را حفظ می کند و سطح انسولین را تنظیم کند، می تواند به کنترل سندرم تخمدان پلی کیستیک کمک کند.

رژیم های مناسب برای سندرم تخمدان پلی کیستیک

تحقیقات نشان داده است آنچه  که می خورید تأثیر قابل توجهی در PCOS دارد.  در حال حاضر هیچ رژیم استانداردی برای PCOS وجود ندارد.با این حال ، توافق گسترده ای در مورد اینکه کدام غذاها مفید هستند و به نظر می رسد کمک می کند تا شرایط را کنترل کنند و از کدام غذاها اجتناب کنند وجود دارد. سه رژیم غذایی که ممکن است به افراد مبتلا به PCOS کمک کند تا علائم را کنترل کنند شامل رژیم با شاخص گلایسمی پایین ، رژیم DASH  و رژیم ضد التهابی می باشد.  

رژیم غذایی با شاخص گلیسمی پایین (GI)

 بدن غذاهایی که دارای GI پایین هستند با سرعت بیشتری هضم می کند ، به این معنی که باعث نمی شوند به اندازه سایر غذاها مانند برخی کربوهیدرات ها سطح انسولین افزایش یابد. غذاهای موجود در رژیم غذایی با ضریب GI پایین شامل غلات سبوس دار ، حبوبات ، آجیل ، دانه ها ، میوه ها ، سبزیجات نشاسته ای و سایر غذاهای فرآوری نشده و دارای کربوهیدرات کم است.

رژیم ضد التهابی 

غذاهای ضد التهاب ، مانند توت ، ماهی چرب ، سبزیجات برگ دار و روغن زیتون ممکن است علائم مربوط به التهاب مانند خستگی را کاهش دهند.

رژیم DASH 

معمولاً رژیم غذایی برای جلوگیری از فشار خون بالا  برای کاهش بیماری های قلبی توصیه می کنند. این رژیم می تواند  به مدیریت علائم PCOS کمک کند. رژیم غذایی DASH سرشار از ماهی ، مرغ ، میوه ها ، سبزیجات غلات سبوس دار و محصولات لبنی کم چرب است. 

مواد غذایی مجاز در افراد مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS)

• غذاهای طبیعی و فرآوری نشده
• غذاهای پر فیبر
• ماهی های چرب ، از جمله ماهی آزاد ، ماهی تن ، ساردین و ماهی خال مخالی
• کلم پیچ ، اسفناج و سایر سبزیجات تیره و برگ دار
• میوه های قرمز تیره ، مانند انگور قرمز ، بلوبری ، توت سیاه و گیلاس
• کلم بروکلی و گل کلم
• لوبیای ، عدس و سایر حبوبات
• چربی های مفید مانند روغن زیتون ، آووکادو و نارگیل
• آجیل 
• شکلات تلخ در حد اعتدال
• ادویه جات مانند زردچوبه و دارچین

مواد غذایی غیرمجاز در افراد مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS)

• کربوهیدرات های تصفیه شده  مانند شیرینی های و نان سفید
• غذاهای سرخ شده  مانند فست فودها
• نوشیدنی های قندی مانند نوشابه های گازدار و نوشیدنی های انرژی زا.
• گوشت های فرآوری شده  مانند هات داگ ، سوسیس و کالباس
• چربی های جامد 
• گوشت قرمز اضافی مانند : استیک ، همبرگر و گوشت خوک

سه راه برای بهبود حساسیت به انسولین و از بین بردن علائم سندرم تخمدان پلی کیستیک

• کاهش وزن در افراد دارای اضافه وزن: کاهش وزن حساسیت به انسولین را بهبود می بخشد و برای دریافت این مزیت لزوماً نباید به وزن هدف خود برسید. حتی مقدار کمی از دست دادن وزن می تواند علائم PCOS را معکوس کند. در نظر داشته باشید کاهش وزن سریع و استفاده از رژیم های غذایی غیر اصولی که به دنبال آن وزن کاهش یافته به سرعت بازمی گردد مناسب نیستند. 
• افزایش فعالیت بدنی : ورزش یک روش عالی برای بهبود حساسیت به انسولین است. همچنین به تعادل مجدد هورمون های تولید مثل کمک می کند و مهم تر از همه می تواند به کاهش وزن نیز کمک کند. ترکیبی از ورزش های هوازی (هر چیزی که به مدت 30 دقیقه در روز ضربان قلب شما را افزایش دهد) و تمرینات قدرتی بهترین نتیجه را خواهند داشت.
• به طور منظم غذا بخورید اما مکرر چیزی نخورید : اگرچه خوردن مواد غذایی  هر 2-3 ساعت یکبار ایده آل است ، اما فاصله بیشتر وعده های غذایی می تواند به بهبود حساسیت به انسولین کمک کند. سعی کنید به جای اینکه هر چند ساعت یک وعده غذایی یا میان وعده کوچک بخورید ، عادت کنید که یک وعده غذایی قابل ملاحظه تری بخورید و سپس 4-5 ساعت قبل از غذا خوردن دوباره صبر کنید. 

کلام آخر

در حالی که هیچ درمانی برای PCOS وجود ندارد ، اما انتخاب تغذیه مناسب می تواند به زندگی شاد و سالم منجر شود.اگر اضافه وزن دارید کاهش وزن ، انتخاب غذاهایی باشاخص گلایسمی پایین، کاهش متوسط دریافت کربوهیدرات ، پرهیز از مصرف غذاهای شیرین ، مصرف چربی های سالم و پروتئین بدون چربی می تواند علائم و عوارش سندرم تخمدان پلی کیستیک را کاهش دهد.

The post رژیم غذایی در سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) appeared first on مجله تغذیه ، سلامتی و سبک زندگی با دکتر دقوقی.