سطح قند خون به معنای واقعی کلمه مقدار گلوکز خون است که گاهی اوقات سطح گلوکز سرم نیز نامیده می‌شود. معمولاً این مقدار به‌صورت میلی مول در لیتر (mmol / l) یا میلی‌گرم بر دسی‌لیتر بیان می‌شود و در میان افراد غیر دیابتی در حدود 4-8 میلی مول در لیتر یا کمتر از 100 میلی‌گرم بر دسی‌لیتر است.

معمولاً مقدار قند خون بعد از خوردن غذا به بیشترین حد و هنگام ناشتا (عموماً صبح زود) در پایین‌ترین حد خود می‌رسد. در مورد افراد مبتلابه دیابت نوسانات قند خون بیشتر است.

چرا آگاهی از میزان قند خون مهم است؟

درک محدوده سطح قند خون می‌تواند بخش مهمی از خود مدیریتی دیابت باشد. عدم آگاهی و عدم کنترل قند خون بالا منجر به عوارض ناگواری برای سلامتی می‌گردد، به‌عنوان‌مثال بیماری‌های کلیوی، آسیب به شبکیه چشم، بیماری عصبی و بیماری‌های قلبی و سکته مغزی.

این‌ها لیست مشکلاتی است که ممکن است به یک مشکل بسیار جدی برای سلامتی تبدیل شود، اما نکته اصلی این است که خطر کنترل این مشکلات را می‌توان از طریق کنترل سطح قند خون کاهش داد.

اندازه‌گیری سطح قند خون

یادگیری چگونگی بررسی سطح قند خون به شما کمک می‌کند، تصمیم‌گیری روزانه بهتری برای مدیریت دیابت داشته باشید. دستگاه تست قند خون یکی از ابزارهای راحت برای اندازه‌گیری قند خون است.

برای استفاده از این دستگاه:

• ابتدا دست‌ها را با آب و صابون بشویید
• یک لانست را درون دستگاه لانست زن و نوار تست را درون دستگاه گلوکومتر قرار دهید
• نوک انگشت سبابه را پنبه الکلی تمیز کنید، انگشت سبابه را به سمت نوک نگشت ماساژ دهید، سپس کنار انگشت را به لانست بچسبانید و دکمه لانست زن را فشار دهید.
• انگشت خود را از محلی که خون خارج‌شده مماس بر نوار تست قرار دهید تا خون‌ روی نوار قرار گیرد، ده ثانیه مکث کنید تا دستگاه عدد قند خون را نشان دهد.
• عدد مشاهده‌شده را یادداشت کنید.

در جدول زیر محدوده سطح قند خون در افراد سالم، بیماران مبتلابه دیابت نوع دو و دیابت نوع یک توسط موسسه ملی ارتقاء مراقبت و سلامت (NICE) است؛ اما اعداد برای همه یکسان نیست و حتماً باید توسط دکتر یا متخصص دیابت معین گردد.

[table id=6 /]

محدوده قند خون در افراد سالم و دیابتی

برای اکثر افراد سالم سطح قند خون طبیعی به شرح زیر است:

• هنگام ناشتا: سطح قند خون بین 4 تا 5.4 میلی مول بر لیتر (mmol/L) یا 72 تا 99 میلی‌گرم بر دسی لیتر (mg/dL)
• دو ساعت بعد از غذا: تا 7.8 میلی مول بر لیتر یا 140 میلی‌گرم بر دسی لیتر

سطح قند خون برای افراد مبتلابه دیابت

• قبل از غذا: سطح قند خون بین 4 تا 5.4 میلی مول بر لیتر برای افراد مبتلابه دیابت نوع یک یا دو
• بعد از غذا:  کمتر از 9 میلی مول بر لیتر برای افراد مبتلابه دیابت نوع یک و کمتر از 8.5 میلی مول بر لیتر برای افراد مبتلابه دیابت نوع دو.

برخی دیابت های موقتی، مثلاً دیابت‌های حاملگی، توصیه ها و محدوده قند خون جداگانه ای دارند.

مقدار قند خون در تشخیص دیابت

[table id=7 /]

آزمایشات اندازه‌گیری قند خون

آزمایش قند خون تصادفی: این آزمایش در هرزمانی انجام می‌شود و نیاز به برنامه‌ریزی ندارد. برای تشخیص دیابت نوع یک قابل‌استفاده است.

آزمایش قند خون ناشتا: این آزمایش پس از گذشت هشت ساعت غذا نخوردن و معمولاً صبح، انجام می‌گیرد.

آزمایش تحمل گلوکز خوراکی (OGTT): آزمایش تحمل گلوکز خوراکی شامل گرفتن نمونه خون ناشتا و سپس مصرف نوشیدنی بسیار شیرین حاوی 75 گرم گلوکز است. پس از مصرف این نوشیدنی، باید بعد از 2 ساعت، یک نمونه خون دیگر گرفته شود.

همچنین بخوانید آزمایشات تشخیص دیابت و آشنایی با پیش دیابت

از اینکه مجله سبک زندگی دکتر دقوقی را انتخاب کردید، سپاسگزایم

The post جدول راهنمای سطح قندخون و چگونگی اندازه‌گیری قند خون appeared first on مجله تغذیه ، سلامتی و سبک زندگی با دکتر دقوقی.

همان‌طور که همه می‌دانیم روزه گرفتن برای بیماران دیابتی ممنوع است. به‌منظور بررسی بیشتر این مسئله مطالعه گسترده‌ای در 13 کشور اسلامی بر روی 12243 بیمار دیابتی انجام گرفت و مشکلات جدی را نشان داد. که به‌تفصیل هر یک را توضیح خواهیم داد.

هایپوگلایسمی

هایپوگلایسمی کاهش ناگهانی قند خون است که می‌تواند بسیار خطرناک باشد.

دریافت ناکافی غذا مهم‌ترین عامل ایجاد هایپوگلایسمی است.

مرگ ناشی از افتادن قند خون

به‌طور تقریبی هایپوگلایسمی دلیل مرگ 2-4% مبتلایان به دیابت نوع یک است.

در مبتلایان به دیابت نوع دو نگرانی در این مورد کمتر است و مرگ ناشی از هایپوگلایسمی در این افراد نادر است اما غیرممکن نیست. و این احتمال در مبتلایان به دیابت نوع دو که از داروهای خوراکی استفاده می‌کنند بسیار کمتر از دیگر مبتلایان است.

کاهش قند خون در ماه رمضان

روزه در ماه رمضان ریسک هایپوگلایسمی(کاهش قند خون) را بالا می‌برد. این نتیجه طی مراجعات بیمارستانی به‌دست‌آمده است و تمام افرادی که دچار هایپوگلایسمی می‌شوند حتماً نیاز به مراجعه به بیمارستان پیدا نمی‌کنند). هایپوگلایسمی بیشتر در افرادی که دوز دارو یا انسولین خود را تغییر داده بودند و در افرادی که تغییر فاحشی در شیوه زندگی خود ایجاد کرده بودند، رخ‌داده بود.

هایپرگلایسمی

عوارض جانبی و مرگ‌ومیر در طولانی‌مدت در بیماران مبتلابه دیابت با هایپرگلایسمی افزایش می‌یابد.

اگر هایپرگلایسمی کنترل شود عارضه‌ای نخواهد داشت.

کنترل شاخص‌های گلایسمیک خون در مبتلایان به دیابت که در رمضان روزه گرفته‌اند هم بهبود و هم  بدتر شدن و حتی عدم‌تغییر را در برخی نشان داد. مطالعات افزایش پنج برابری هایپرگلایسمی را در بیماران مبتلابه دیابت نوع یک و افزایش سه برابری را در دیابت نوع دو (همراه با کتواسیدوز و یا بدون کتواسیدوز) نشان داد. هایپرگلایسمی می‌تواند به دنبال تغییر دوز داروی مصرفی (فرد به‌منظور جلوگیری از هایپوگلایسمی دوز دارو را کاهش می‌دهد) ایجاد شود. هایپرگلایسمی در اثر افزایش دریافت غذا و قند  نیز ایجاد می‌شود.

کتواسیدوز دیابتی

بیماران دیابتی خصوصاً نوع یک که در رمضان روزه می‌گیرند در معرض خطر کتواسیدوز دیابتی هستند، به‌ویژه آن‌هایی که قبل از رمضان کنترل لازم را روی قند خون خود نداشته‌اند. علاوه‌براین ها با کاهش مصرف غذا و در پی آن کاهش مصرف انسولین احتمال کتواسیدوز بسیار افزایش می‌یابد.

دهیدراسیون و ترومبوز

کاهش دریافت مایعات در طی روزه‌داری، به‌ویژه زمانی که روزها بلندتر هستند موجب ایجاد دهیدراسیون می‌شود. دهیدراسیون در آب‌وهوای گرم و شرجی و در افرادی که فعالیت‌های سنگین دارند افزایش می‌یابد. هایپرگلایسمی موجب افزایش ادرار می‌شود و آب و الکترولیت بیشتری از بدن دفع می‌شود.

فشار خون در روزه داری

در شرایط روزه‌داری افت فشارخون بیشتر رخ می‌دهد خصوصاً در افرادی که از قبل مبتلابه نفروپاتی محیطی بوده باشند. به دنبال کاهش فشارخون سنکوپ، سقوط و شکستگی استخوانی نیز اتفاق می‌افتد.  در پی دهیدراسیون ویسکوزیته خون افزایش می‌یابد و این امر می‌تواند منجر به افزایش احتمال ایجاد ترومبوز و سکته شود.

تحقیقی در عربستان سعودی افزایش احتمال انسداد عروق چشم را با روزه‌داری در رمضان نشان داد. اما هیچ‌یک از این افرادی که به این مشکل دچار شدند وضعیت وخیمی نداشتند و مراجعه به بیمارستان در این زمینه افزایش نیافته بود.

مدیریت

تشخیص این‌که آیا فرد می‌تواند روزه بگیرد یا نه بر عهده پزشک است چراکه مصرف دارو در وضعیت روزه‌داری تغییر می‌کند و ممکن است سلامت فرد به مخاطره بیفتد. اما افرادی که اصرار به روزه گرفتن دارند باید از خطرات و مشکلات احتمالی آن آگاه شوند.

نکات کلی

نکات بسیاری هستند که نیاز به توجه ویژه دارند.

شخصی‌سازی:
هر راهکار برای یک شخص جوابگو است. تجربیات هر کس مختص به خود اوست. داروهای مصرفی و دوز داروهای شما برای شما تعیین‌شده است. رژیم شما متناسب با شرایط فیزیکی و بیماری و داروهای شخص شما طراحی‌شده است. مهم‌ترین نکته در دیابت پایبندی به برنامه‌های مختص خود فرد است. برنامه هر فرد با دیگری متفاوت است.

بررسی منظم و مکرر قند خون:
این مسئله که قند خون در طول روز چند مرتبه اندازه‌گیری شود از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. و اهمیت آن در افرادی که انسولین تزریق می‌کنند دوچندان می‌شود.

تغذیه:
در طول رمضان الگوی غذایی به میزان چشمگیری تغییر می‌کند. در طول رمضان در افراد سالم بیشتر مشکلات سلامتی از رژیم نامناسب و پرخوری هنگام افطار و خواب نادرست نشات می‌گیرد. حال یک فرد دیابتی را در نظر بگیرید، این شرایط در وی وخیم‌تر خواهد بود بنابراین باید رژیم متعادل و سالم خود را در این ماه حفظ کنند.

مهم‌ترین نکته حفظ وزن و توده بدنی است.

در بیشتر مطالعات 50-60% افراد در طول ماه رمضان وزن خود را ثابت نگه‌داشته‌اند اما حدود 20-25% کاهش و یا افزایش وزن داشته‌اند. استفاده زیاد از چربی و کربوهیدرات هنگام سحر باید پرهیز شود. بهترین انتخاب‌ها کربوهیدرات پیچیده هستند. مصرف مایعات در بین افطار تا سحر باید افزایش یابد.

ورزش:

فعالیت بدنی در حد متعادل می‌تواند در رمضان حفظ شود. ورزش بیش‌ازحد می‌تواند منجر به هایپوگلایسمی شود. بهتر است در طول رمضان ورزش سنگین انجام نشود خصوصاً در ساعات نزدیک به افطار. در مبتلایان به دیابت نوع یک که کنترل کافی برای قند خون ندارند ورزش می‌تواند به بروز هایپوگلایسمی شدید بیانجامد و خطرساز باشد.

افطار:

تمام بیماران باید بدانند که درصورتی‌که قند خونشان کمتر از 60 میلی‌گرم در دسی لیتر باشد باید حتماً روزه خود را باز کنند اگر از این میزان پایین‌تر رود می‌تواند خطرناک باشد. اگر پس از گذشت چند ساعت از صرف سحری قند خون به 70 میلی‌گرم در دسی لیتر برسد باید روزه باز شود. این وضعیت اغلب پس از مصرف داروهای سولفونیلورا یا مگلیتینید و انسولین رخ می‌دهد. درصورتی‌که قند خون بسیار بالا رود (300 میلی‌گرم در دسی لیتر) باید روزه باز شود. به‌طورکلی روزهایی که فرد احساس بیماری می‌کند و حس می‌کند قند خونش متعادل نیست نباید روزه بگیرد.

The post تأثیر روزه‌داری بر دیابت appeared first on مجله تغذیه ، سلامتی و سبک زندگی با دکتر دقوقی.