هنگامی که سطح قند خون پایین می‌آید به درمان فوری نیاز است. در بسیاری از افرادی که قند خون ناشتای آنها از 70 میلی‌گرم در دسی‌لیتر یا 3.9 میلی‌مول در لیتر یا پایین‌تر می‌باشد، این یک زنگ هشدار است که افت قند خون را در آنها نشان می‌دهد. اما ممکن است معیار پایین بودن قند خون برای شما رقم متفاوتی باشد. 

در رابطه با این موضوع از دکتر خود سوال کنید. برای درمان آن و بازگشت سریع قند خون به حالت عادی از غذاها یا نوشیدنی‌های پر قند یا داروها استفاده می‌شود. برای درمان طولانی مدت این بیماری می‌بایست علت افت قند خون مشخص شود.

دلایل افت قند خون

پایین بودن قند خون در افراد مبتلا به دیابت نوع 1 معمول است و می‌تواند در افراد مبتلا به دیابت نوع 2 که انسولین یا داروهای خاصی مصرف می‌کنند نیز ایجاد شود. یک فرد معمولی مبتلا به دیابت نوع 1 ممکن است هر هفته حداکثر دو بار افت قند خون جزئی را تجربه کند و البته این تنها شامل مواردی می‌شود که همراه با علائم هستند. اگر مواردی که بدون علائم هستند و یا مواردی که زمان خواب اتفاق می‌افتند را بخواهید بشمارید، بدین ترتیب تعداد دفعات افت قند خون بیشتر خواهند بود. 

همچنین بخوانید: دیابت چیست؟ اثر چاقی و سندرم متابولیک بر دیابت

انسولین

انسولین زیاد دلیل اصلی افت قند خون است. یکی از دلایل ارجحیت انسولین‌های جدید نسبت به انسولین‌های اِن‌پی‌اچ و انسولین رگولار این است که احتمال افت قند خون به ویژه در طول شب در آن کمتر می‌شود. پمپ‌های انسولین نیز ممکن است بتوانند خطر ابتلا به قند خون پایین را کاهش دهند. تزریق اشتباه نوع انسولین، انسولین بیش از حد یا تزریق مستقیم به عضله (به جای اینکه زیر جلدی تزریق شود)، می‌تواند باعث کاهش قند خون شود.

غذا

چیزی که می‌خورید ممکن است باعث افت قند خون شما شود که این شامل:

• کمبود کربوهیدرات کافی در خوراکی مصرفی.
• خوردن غذاهایی با کربوهیدرات کمتر از حد معمول بدون کاهش میزان انسولین دریافتی.
• زمان تزریق انسولین بر اساس اینکه کربوهیدرات شما از مایعات به دست آمده‌اند یا جامدات می‌تواند بر سطح قند خون تاثیر بگذارد. مایعات بسیار سریعتر از مواد جامد جذب بدن می‌شوند، بنابراین تنظیم زمان‌بندی تزریق دوز انسولین با جذب گلوکز غذاها می‌تواند مشکل ایجاد کند.
• ترکیبات وعده‌های غذایی (مقدار چربی، پروتئین و فیبر موجود در آنها) نیز می‌تواند بر جذب کربوهیدرات‌ها تاثیرگذار باشند.

علائم همیشگی و عادی

• لرزش
• گرسنگی
• ضربان تند قلب 
• اضطراب یا وحشت
• احساس سوزن‌سوزن شدن اطراف دهان 
• تعریق
• سردرد
• خستگی
• تمرکز نداشتن
• مردمک گشاد چشم 
• زودرنجی
• بی‌قراری
• حالت تهوع
• سرگیجه
• ضعف
• از دست دادن کنترل عضلات

علائم شدید

هنگامی که قند خون شما به اندازه خطرناکی پایین می‌آید، یعنی کمتر از 54 میلی‌گرم در دسی‌لیتر که این پارامتر توسط انجمن دیابت آمریکا تعریف شده است و آن را هایپوگلایسمی شدید یا “سطح 2” می‌دانند، ممکن است هر یک از این علائم را داشته باشید:

• گیجی
• تغییرات رفتاری
• لکنت زبان
• حرکات غیر طبیعی (به نحوی که انگار مست هستید)
• تاری دید یا دوتایی دیدن
• تشنج
• از دست دادن هوشیاری

همچنین بخوانید: تأثیرات روانی دیابت بر بیماران (دیابت و سلامت روان

علائم شبانه

در طول شب، ممکن است قند خونتان چند بار افت کند و از آن آگاه نباشید. این موضوع در دیابت نوع 1 بیشتر دیده می‌شود و در دیابت نوع 2 کمتر. بدن شما دو هورمون گلوکاگون و اپی‌نفرین تولید می‌کند که باعث می‌شود قند خون شما در حد طبیعی باقی بماند. در زمان خواب تولید گلوکاگون در بدن کاهش می‌یابد. علاوه بر این خود دیابت نوع 1 نیز باعث اختلال در تولید گلوکاگون می‌شود و گلوکاگون نیز با هر بار افت قند خون کاهش می‌یابد. علائم افت قند خون شبانه عبارتند از: 

• تعریق شبانه
• کابوس
• در خواب حرف زدن یا فریاد زدن
• بی‌قراری
• سردرد
• هنگام بیدار شدن از خواب احساس می‌کنید به اندازه کافی نخوابیده‌اید
• سطح گلوکز در صبح بالاتر از حد طبیعی باشد

اگر این علائم را در خود مشاهده کردید، با پزشک خود صحبت کنید. در صورت درمان نکردن افت قند خون شبانه این می‌تواند بعدها به نوعی از افت قند خون تبدیل شود که زندگی شخص را به خطر بیندازد و در نتیجه منجر به بروز علائم شدیدی که بالاتر ذکر شد گردد. 

همچنین بخوانید: جدول راهنمای سطح قندخون و چگونگی اندازه‌گیری قند خون

بی‌خبری از افت قند خون

هنگامی که به دیابت مبتلا هستید و طی دوره‌های مکرر قند خون شما افت می‌کند، مغز شما کمتر این موضوع را تشخیص می‌دهد که شما قند خون دارید، زیرا بدن شما دیگر علائمی بروز نمی‌دهد. به چنین چیزی بی‌خبری از افت قند خون می‌گویند و اغلب شب هنگام خواب اتفاق می‌افتد. این بی‌خبری در دیابت نوع 1 بیشتر از نوع 2 است و در صورتی که ادامه پیدا کند سطح قند خون شما به طور خطرناکی پایین می‌آید و منجر به کما یا حتی مرگ می‌شود.

عوارض

اگر مشکل افت قند خون درمان نشود می‌تواند منجر به بروز علائم شدید ذکر شده مانند تشنج، بیهوشی و در نهایت مرگ شود. به همین دلیل مهم است که سریعاً و بدون توجه به علت، قند خون پایین می‌بایست درمان شود. همچنین هایپوگلایسمی می‌تواند در بروز سوانحی مانند سقوط، تصادفات وسایل نقلیه موتوری و صدمه زدن به خود شخص نیز تاثیر داشته باشد.

 از آنجا که هایپوگلایسمی درست همانند زمانی که تب دارید به خودی خود یک بیماری محسوب نمی‌شود بلکه نشانه‌ای از بروز یک مشکل دیگر است، بسیار مهم است که شما و پزشکتان علت قند خون پایین را پیدا کنید، خصوصاً اگر دیابت ندارید یا دیابتی هستید و مرتباً دچار افت قند خون می‌شوید.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر دیابت ندارید و علائم افت قند خون دارید، حتی اگر به واسطه مصرف کربوهیدرات‌های ساده مانند نصف لیوان آب‌میوه یا نوشابه غیر رژیمی، تهیه یک وعده آبنبات ژله‌ای، یک موز، یک لیوان شیر، 1 قاشق غذاخوری عسل یا شربت ذرت، یا 2 قاشق غذاخوری کشمش بتوانید علائم خود را کمتر کنید، باز هم می‌بایست فوراً به پزشک مراجعه کنید.

کاهش قند خون بدین معنی است که مشکل دیگری وجود دارد و شما باید به دنبال یافتن آن باشید، بنابراین قبل از این که قند خون شما به خطری جدی برای زندگیتان تبدیل شود، می‌توانید آن را درمان کنید. اگر بعد از درمان قند خون پایین خود توسط اقدامات فوق هنوز علائمی داشتید، سریعاً به اورژانس مراجعه کنید.

چطور می‌توان از افت قند خون جلوگیری کرد؟

بهترین کار این است که دیابت خود را به خوبی کنترل کنید و تشخیص هایپوگلایسمی را یاد بگیرید تا بتوانید قبل از بدتر شدن آن را درمان کنید. نظارت بر قند خون با دستگاه سنجش قند یا به واسطه کنترل مداوم قند خون (CGM)، روشی امتحان شده و صحیح برای جلوگیری از افت قند خون است.

تحقیقات همواره نشان داده است که هرچه فرد بیشتر قند خون خود را بررسی کند، خطر افت قند خون کاهش می‌یابد. دلیلش این است که می‌توانید ببینید چه زمانی سطح قند خون شما کاهش یافته و قبل از این که سطح آن تا حدی زیادی افت کند، درمانش کنید. اگر می‌توانید سعی کنید اغلب سطح قند خونتان را بررسی کنید.

• قبل و بعد از غذا بررسی کنید.
• قبل و بعد از ورزش (یا اگر یک جلسه تمرین طولانی یا خسته‌کننده داشتید اواسط آن) بررسی کنید.
• قبل از خواب بررسی کنید.
• بعد از ورزش شدید، نیمه شب قندتان را بررسی کنید.
• اگر شرایط اطراف شما مانند روال تزریق انسولین، برنامه‌کاری متفاوت، افزایش فعالیت بدنی یا مسافرت به مناطق دیگر تغییر می‌کند، در این صورت قندتان را بیشتر بررسی کنید.

The post علائم افت قند خون در مبتلایان به دیابت (هایپوگلایسِمی) appeared first on مجله تغذیه ، سلامتی و سبک زندگی با دکتر دقوقی.

همان‌طور که همه می‌دانیم روزه گرفتن برای بیماران دیابتی ممنوع است. به‌منظور بررسی بیشتر این مسئله مطالعه گسترده‌ای در 13 کشور اسلامی بر روی 12243 بیمار دیابتی انجام گرفت و مشکلات جدی را نشان داد. که به‌تفصیل هر یک را توضیح خواهیم داد.

هایپوگلایسمی

هایپوگلایسمی کاهش ناگهانی قند خون است که می‌تواند بسیار خطرناک باشد.

دریافت ناکافی غذا مهم‌ترین عامل ایجاد هایپوگلایسمی است.

مرگ ناشی از افتادن قند خون

به‌طور تقریبی هایپوگلایسمی دلیل مرگ 2-4% مبتلایان به دیابت نوع یک است.

در مبتلایان به دیابت نوع دو نگرانی در این مورد کمتر است و مرگ ناشی از هایپوگلایسمی در این افراد نادر است اما غیرممکن نیست. و این احتمال در مبتلایان به دیابت نوع دو که از داروهای خوراکی استفاده می‌کنند بسیار کمتر از دیگر مبتلایان است.

کاهش قند خون در ماه رمضان

روزه در ماه رمضان ریسک هایپوگلایسمی(کاهش قند خون) را بالا می‌برد. این نتیجه طی مراجعات بیمارستانی به‌دست‌آمده است و تمام افرادی که دچار هایپوگلایسمی می‌شوند حتماً نیاز به مراجعه به بیمارستان پیدا نمی‌کنند). هایپوگلایسمی بیشتر در افرادی که دوز دارو یا انسولین خود را تغییر داده بودند و در افرادی که تغییر فاحشی در شیوه زندگی خود ایجاد کرده بودند، رخ‌داده بود.

هایپرگلایسمی

عوارض جانبی و مرگ‌ومیر در طولانی‌مدت در بیماران مبتلابه دیابت با هایپرگلایسمی افزایش می‌یابد.

اگر هایپرگلایسمی کنترل شود عارضه‌ای نخواهد داشت.

کنترل شاخص‌های گلایسمیک خون در مبتلایان به دیابت که در رمضان روزه گرفته‌اند هم بهبود و هم  بدتر شدن و حتی عدم‌تغییر را در برخی نشان داد. مطالعات افزایش پنج برابری هایپرگلایسمی را در بیماران مبتلابه دیابت نوع یک و افزایش سه برابری را در دیابت نوع دو (همراه با کتواسیدوز و یا بدون کتواسیدوز) نشان داد. هایپرگلایسمی می‌تواند به دنبال تغییر دوز داروی مصرفی (فرد به‌منظور جلوگیری از هایپوگلایسمی دوز دارو را کاهش می‌دهد) ایجاد شود. هایپرگلایسمی در اثر افزایش دریافت غذا و قند  نیز ایجاد می‌شود.

کتواسیدوز دیابتی

بیماران دیابتی خصوصاً نوع یک که در رمضان روزه می‌گیرند در معرض خطر کتواسیدوز دیابتی هستند، به‌ویژه آن‌هایی که قبل از رمضان کنترل لازم را روی قند خون خود نداشته‌اند. علاوه‌براین ها با کاهش مصرف غذا و در پی آن کاهش مصرف انسولین احتمال کتواسیدوز بسیار افزایش می‌یابد.

دهیدراسیون و ترومبوز

کاهش دریافت مایعات در طی روزه‌داری، به‌ویژه زمانی که روزها بلندتر هستند موجب ایجاد دهیدراسیون می‌شود. دهیدراسیون در آب‌وهوای گرم و شرجی و در افرادی که فعالیت‌های سنگین دارند افزایش می‌یابد. هایپرگلایسمی موجب افزایش ادرار می‌شود و آب و الکترولیت بیشتری از بدن دفع می‌شود.

فشار خون در روزه داری

در شرایط روزه‌داری افت فشارخون بیشتر رخ می‌دهد خصوصاً در افرادی که از قبل مبتلابه نفروپاتی محیطی بوده باشند. به دنبال کاهش فشارخون سنکوپ، سقوط و شکستگی استخوانی نیز اتفاق می‌افتد.  در پی دهیدراسیون ویسکوزیته خون افزایش می‌یابد و این امر می‌تواند منجر به افزایش احتمال ایجاد ترومبوز و سکته شود.

تحقیقی در عربستان سعودی افزایش احتمال انسداد عروق چشم را با روزه‌داری در رمضان نشان داد. اما هیچ‌یک از این افرادی که به این مشکل دچار شدند وضعیت وخیمی نداشتند و مراجعه به بیمارستان در این زمینه افزایش نیافته بود.

مدیریت

تشخیص این‌که آیا فرد می‌تواند روزه بگیرد یا نه بر عهده پزشک است چراکه مصرف دارو در وضعیت روزه‌داری تغییر می‌کند و ممکن است سلامت فرد به مخاطره بیفتد. اما افرادی که اصرار به روزه گرفتن دارند باید از خطرات و مشکلات احتمالی آن آگاه شوند.

نکات کلی

نکات بسیاری هستند که نیاز به توجه ویژه دارند.

شخصی‌سازی:
هر راهکار برای یک شخص جوابگو است. تجربیات هر کس مختص به خود اوست. داروهای مصرفی و دوز داروهای شما برای شما تعیین‌شده است. رژیم شما متناسب با شرایط فیزیکی و بیماری و داروهای شخص شما طراحی‌شده است. مهم‌ترین نکته در دیابت پایبندی به برنامه‌های مختص خود فرد است. برنامه هر فرد با دیگری متفاوت است.

بررسی منظم و مکرر قند خون:
این مسئله که قند خون در طول روز چند مرتبه اندازه‌گیری شود از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. و اهمیت آن در افرادی که انسولین تزریق می‌کنند دوچندان می‌شود.

تغذیه:
در طول رمضان الگوی غذایی به میزان چشمگیری تغییر می‌کند. در طول رمضان در افراد سالم بیشتر مشکلات سلامتی از رژیم نامناسب و پرخوری هنگام افطار و خواب نادرست نشات می‌گیرد. حال یک فرد دیابتی را در نظر بگیرید، این شرایط در وی وخیم‌تر خواهد بود بنابراین باید رژیم متعادل و سالم خود را در این ماه حفظ کنند.

مهم‌ترین نکته حفظ وزن و توده بدنی است.

در بیشتر مطالعات 50-60% افراد در طول ماه رمضان وزن خود را ثابت نگه‌داشته‌اند اما حدود 20-25% کاهش و یا افزایش وزن داشته‌اند. استفاده زیاد از چربی و کربوهیدرات هنگام سحر باید پرهیز شود. بهترین انتخاب‌ها کربوهیدرات پیچیده هستند. مصرف مایعات در بین افطار تا سحر باید افزایش یابد.

ورزش:

فعالیت بدنی در حد متعادل می‌تواند در رمضان حفظ شود. ورزش بیش‌ازحد می‌تواند منجر به هایپوگلایسمی شود. بهتر است در طول رمضان ورزش سنگین انجام نشود خصوصاً در ساعات نزدیک به افطار. در مبتلایان به دیابت نوع یک که کنترل کافی برای قند خون ندارند ورزش می‌تواند به بروز هایپوگلایسمی شدید بیانجامد و خطرساز باشد.

افطار:

تمام بیماران باید بدانند که درصورتی‌که قند خونشان کمتر از 60 میلی‌گرم در دسی لیتر باشد باید حتماً روزه خود را باز کنند اگر از این میزان پایین‌تر رود می‌تواند خطرناک باشد. اگر پس از گذشت چند ساعت از صرف سحری قند خون به 70 میلی‌گرم در دسی لیتر برسد باید روزه باز شود. این وضعیت اغلب پس از مصرف داروهای سولفونیلورا یا مگلیتینید و انسولین رخ می‌دهد. درصورتی‌که قند خون بسیار بالا رود (300 میلی‌گرم در دسی لیتر) باید روزه باز شود. به‌طورکلی روزهایی که فرد احساس بیماری می‌کند و حس می‌کند قند خونش متعادل نیست نباید روزه بگیرد.

The post تأثیر روزه‌داری بر دیابت appeared first on مجله تغذیه ، سلامتی و سبک زندگی با دکتر دقوقی.