همه با شکل ظاهری قلیان آشنا هستیم. تنباکو مورداستفاده برای قلیان معمولاً با اسانس‌های میوه‌ای شکل می‌گیرند. این طعم‌دهنده‌ها باعث ایجاد عطر و تا حدی طعم شیرینی می‌شوند. و آن را خوشایندتر می‌کند.

منشأ  قلیان کشورهای آسیایی و هند است.

قلیان با این تفکر درست‌شده که با عبور دود از آب سموم آن گرفته و تصفیه می‌شود. اما این تصوری نادرست است.

قلیان الکتریکی

سبک جدید قلیان، قلیان الکتریک است. این دستگاه با باتری کار می‌کند و مایع حاوی نیکوتین، طعم‌دهنده و دیگر مواد شیمیایی را حرارت داده و به بخار تبدیل می‌کند، این بخار شیمیایی همان چیزی است که فرد استنشاق می‌کند.

طریقه کار قلیان

حرارت زغال باعث ایجاد دود می‌شود و این دود از طریق لوله توسط استفاده‌کننده مکیده و از آب عبور کرده، خنک می‌شود و به فرد می‌رسد.

قلیان اعتیادآور است

اغلب افرادی که قلیان می‌کشند فکر می‌کنند قلیان اعتیادآور نیست چراکه آن را به‌صورت گاه‌گاهی و موقعیتی استعمال می‌کنند اما این تفکری نادرست است.

قلیان تقریباً برابر 10 نخ سیگار در هر بار مصرف است.

مقایسه قلیان و سیگار

به‌طورمعمول هر نخ سیگار حدود 7-22 میلی‌گرم نیکوتین دارد که البته این متغیر به برند و کارخانه تولیدکننده آن بستگی دارد. حدود 1 میلی‌گرم این نیکوتین توسط استعمال کننده جذب می‌شود. یک قلیان به‌اندازه 20 نخ سیگار نیکوتین دارد. دودی که در هر بار قلیان کشیدن فرد استنشاق می‌کند حدود 90000 میلی‌لیتر است و این در حالی است که دود هر بار سیگار 500-600 میلی‌لیتر است.

سمی بودن تنباکو در قلیان

عبور دود از آب فقط موجب خنک شدن آن می‌شود و میزان آسیب‌رسانی آن را ازنظر سوختن ریه‌ها کاهش می‌دهد. اما سمی بودن آن تغییری نمی‌کند.

قلیان نیز مانند سیگار حاوی ترکیبات زیر است:

• کربن مونواکسید
• تار
• آرسنیک
• کروم
• کبالت
• کادمیوم
• نیکل
• فرم آلدهید
• استالدهید
• آلدهید

علاوه‌بر این‌ها قلیان حاوی پلونیوم 210 که یک عنصر رادیواکتیو است نیز می‌باشد.

در مقایسه با سیگار قلیان 6 برابر کربن مونواکسید و 46 برابر دارای تار بیشتری است.

علاوه بر سمی بودن تنباکو، زغالی که برای حرارت روی قلیان قرار گذاشته می‌شود دارای مونواکسید کربن، فلزات سنگین و دیگر سمومی چون پلی آروماتیک‌ها است.

عوارض قلیان

قلیان نیز مانند سیگار ریسک ابتلا به انواع بیماری‌های زیر را افزایش می دهد:

• بیماری های قلبی
• سرطان مثانه
• بیماری های تنفسی
• سرطان حنجره
• نازایی
• سرطان دهان
• ام اس
• سرطان ریه
• افزایش ریسک ابتلا به هپاتیت

علاوه‌براین ها با توجه به اینکه قلیان در دورهمی ها مورداستفاده قرار می‌گیرد و چند نفر یک قلیان را سهیم می‌شوند احتمال انتقال آلودگی‌های عفونی مانند سرماخوردگی و تب‌خال نیز از طریق سری وجود دارد.

تمام این موارد در افرادی که در معرض دود قرار دارند نیز صادق است و این موارد فقط به خود فرد استعمال کننده محدود نمی‌شود.

محصولات بدون تنباکو

برخی محصولات طعم دار شده وجود دارند که فاقد تنباکو هستند و با این فکر فروخته می‌شوند که خطرات و عوارض قلیان معمولی را ندارند. اما این تفکر صحیح نیست و فقط تبلیغی برای فروش محصول است. این مواد نیز با زغال حرارت می‌بینند و حاوی مونواکسید کربن و دیگر مواد سرطان‌زا هستند، بنابراین می‌توانند خطرساز باشند.

The post قلیان appeared first on مجله تغذیه ، سلامتی و سبک زندگی با دکتر دقوقی.

تمامی انواع دخانیات مضر می‌باشند.

در مقایسه دخانیات متوجه می شویم که مواد مصرفی دخانیات قانونی از جنس توتون و تنباکو هستند که بنا به میل شخصی فرد مصرف می‌شود و برای سلامتی مضرات فراوانی دارد.

دخانیات شامل انواع سیگار، قلیان و پیپ است.

مصرف دخانیات سالانه و به‌طور میانگین منجر به مرگ نیمی از مصرف‌کنندگان آن می‌شود.

بیش از 90درصد سرطان ریه ، 15 تا 20 درصد سایر سرطان‌ها و  25 درصد مرگ‌ومیر ناشی از بیماری‌های قلبی و عروقی در سنین 35 تا 69 سال، ناشی از مصرف دخانیات بوده است.

ممکن است سؤالی ذهن بسیاری از افراد را درگیر کند که کدام‌یک از محصولات دُخانی خطرات بیشتری برای سلامتی فرد دارد.

برای پاسخ به این سؤال، به بررسی سیگار، پیپ و قلیان می‌پردازیم.

سیگار

سیگار پرمصرف‌ترین محصول دخانی هست که از توتون، کاغذ، فیلتر  و مواد افزودنی تشکیل‌شده است. دود ناشی از سیگار حاوی بیش از 7000 ترکیب شیمیایی مختلف است.

خطرناک‌ترین مواد شناخته‌شده در سیگار:

• نیکوتین
• قطران
• مونواکسید کربن

دود سیگار از دو قسمت تشکیل‌شده است:

1. گازی(85%)
2.  ذره‌ای (15%)

دود گازی:

ترکیبات:

• اکسیژن
• نیتروژن
• مونواکسید کربن

این دود علاوه بر فرد سیگاری، اطرافیان را هم در معرض قرار می‌دهد و موجب بروز مشکلات زیر می شود:

• مشکلات تنفسی
• آسم
• سرطان ریه
• بیماری‌های قلبی
• نقص تکاملی نوزاد

دود ذره‌ای:

ترکیبات:

• نیکوتین
• قطران

که منجر به بروز مشکلات زیر می شود:

• بیماری‌های قلبی عروقی
• مشکلات گوارشی
• آسیب به کبد
• مشکلات پوست و مو
• آسیب به دندان ها
• سرطان
• نازایی
• مشکلات جنینی

کمپانی‌های تولیدکننده دخانیات، سیگار سبک را به‌عنوان سیگار کم‌خطر وارد بازار کرده‌اند که مقدار نیکوتین آن کمتر از سیگار معمولی است. مصرف این نوع سیگار  به‌اندازه سیگار معمولی خطرناک است و حتی خطرناک‌تر، زیرا  نیکوتین موجود در سیگار سبک کم است و فرد سیگاری را ارضا نمی‌کند، بنابراین برای تأمین نیکوتین موردنیاز بدن  به مصرف تعداد بیشتری سیگار در روز روی می‌آورد.

سیگار برگ

• از انواع سیگارهای سنگین، سیگار برگ از محبوبیت خاصی برخوردار است.
• میزان تنباکوی موجود در این سیگار معادل یک بسته سیگار معمولی است.
• برخلاف سیگار معمولی با مصرف سیگار برگ  قسمت اعظم دود توسط پوشش مخاط دهان جذب می‌شود.

در ضمن کشیدن سیگار برگ حدود یک ساعت طول می‌کشد بنابراین سموم و مواد سرطان‌زای بیشتری در دود سیگار برگ وجود دارد و کسی که در روز یک نخ سیگار برگ می‌کشد بیشتر مستعد ابتلا به سرطان ریه، دهان و مری است و کمتر به انواع سرطان دیگر مبتلا می‌شوند.

پیپ

• پیپ ابزاری برای مصرف توتون بدون استفاده از کاغذ سیگار است.
• برای کشیدن پیپ، توتون را در کاسه پیپ می‌ریزند و آتش می‌زنند.
• با پک زدن به انتهای دسته پیپ دود به داخل دهان و دستگاه تنفس می‌رود.

باوجوداینکه دود حاصل از پیپ در مدت‌زمان کمتری دردهان باقی می‌ماند و کمتر وارد ریه می‌شود،  اما به دلیل تماس با مخاط دهان جذب دهان می‌شود و مشکلات دهان، سر، گردن، حنجره و مري فراوانی ایجاد می‌کند. از طرفی توتون مورداستفاده در پیپ خالص است پس غلظت مواد سمی حاصل از پیپ چند برابر سیگار است و همانند یکدیگر موجب بروز بیماری‌های قلبی و عروقی، افزایش فشارخون، سکته مغزی و ابتلا به انواع سرطان‌ها می‌شود.

قلیان

• قلیان وسیله‌ای برای مصرف تنباکو است.
• در قلیان از آب به‌عنوان فیلتر و از زغال برای سوختن تنباکو استفاده می‌شود.
• هر وعده قلیان کشیدن(45 تا 60 دقیقه)  به‌اندازه 15 تا 52 عدد سیگار، مونواکسید کربن وارد بدن می‌کند.
•  قلیان کشیدن در هر وعده به‌اندازه 72 تا 102 عدد سیگار، قطران وارد بدن می‌کند.
• هرچه طول مدت وعده یک قلیان بیشتر باشد، نیکوتین و سم بیشتری وارد بدن می‌کند.
• اسانس‌های شیمیایی که به تنباکوها افزوده می‌شود نیز برای سلامتی فرد مضر هستند.

باور بسیاری از  مصرف‌کنندگان قلیان این است که چون دود تنباکو قلیان از طریق آب فیلتر می‌شود، کلیه مواد مضر آن تصفیه می‌شود و نیکوتین وارد بدن نمی‌شود. این باور صحیح نیست، تصفیه‌ای صورت نمی‌گیرد و بااینکه دود از آب‌خنک عبور می‌کند کاهش دمای محسوسی پیدا نمی‌کند. علاوه‌براین، آب موجب چسبندگی و رسوب بیشتر مواد در ریه می‌شود و مشکلات تنفسی را حادتر می‌کند.

درجه حرارت بالای قلیان که ناشی از سوختن زغال است و نحوه پک زدن که منجر به مکش عمیق دود به ریه  می‌شود، این وضعیت را تشدید می‌کند. قلیان نه‌تنها تمام ترکیبات سمی سیگار را دارد  بلکه حاوی مونواکسید کربن و فلزات سنگین که از سوخت زغال حاصل می‌شود، نیز است.

برخلاف سیگار که مصرف انفرادی دارد، قلیان وسیله عمومی است و به‌وسیله استفاده مشترک از یک لوله و حتی قطعه دهانه مشترک، بیماری‌هایی سرماخوردگی، هپاتیت و بیماری‌های دهان و دندان را بین افراد انتقال می‌دهد.

نتیجه‌گیری

با توجه به توضیحات داده‌شده، تمامی انواع دخانیات به دلیل استفاده از یک ماده مشترک یعنی تنباکو ، مضر می‌باشند و نمی‌توان گفت کدام‌یک خطر بیشتری بر سلامت بدن دارد. زیرا  نوع بیماری و شدت بیماری ناشی از استعمال دخانیات به مقدار و مدت مصرف آن دارد.

The post مقایسه دخانیات (سیگار، قلیان و پیپ) appeared first on مجله تغذیه ، سلامتی و سبک زندگی با دکتر دقوقی.