در طول زندگی، بدن سلول های استخوانی را جذب یا تجزیه می‌کند. سایر سلول های تخصصی بدن، از کلسیم برای ساختن استخوان جدید استفاده می‌کنند؛ بنابراین، استخوان‌ها به طور کلی جرم و قدرت خود را حفظ می‌کنند. با افزایش سن، بدن سلول های استخوانی را سریعتر، جذب می‌کند که منجر به کاهش تراکم استخوان می‌شود. کلسیم کلید سلامت استخوان‌ها است. تغییرات هورمونی که در یائسگی اتفاق می افتد، احتمال پوکی استخوان را در زنان افزایش می‌دهد و در مردان با سطح تستوسترون پایین احتمال ابتلا به آن بیشتر است. 

تراکم استخوان به جرم و قدرت استخوان اشاره دارد. استئوپنی به معنی داشتن تراکم استخوان پایین و پوکی استخوان است.

درحالی‌که پوکی استخوان غالباً علائمی ایجاد نمی‌کند، ممکن است خطر سایر بیماری‌های مضر استخوان را افزایش دهد. بااین‌حال، فرد می‌تواند برای محافظت از استخوان‌های خود و کاهش خطر پوکی استخوان گام بردارد.

 علل پوکی استخوان : 

گاهی اوقات، ممکن است شما یک بیماری خاص داشته باشید که می‌تواند باعث تحریک این بیماری شود.

اختلالات خوردن مانند بی‌اشتهایی و پرخوری، می‌تواند بدن شما را از مواد غذایی موردنیاز برای استحکام استخوان‌ها محروم کند.

دلایل دیگر عبارت‌اند از:

• عدم درمان بیماری سلیاک: افراد مبتلا به این بیماری می‌توانند با خوردن غذاهایی که در آن‌ها گلوتن وجود دارد، به روده کوچک خود آسیب برسانند.
• پرکاری تیروئید : مصرف بیش‌ازحد داروی تیروئید.
• شیمی‌درمانی: قرار گرفتن در معرض اشعه.
• داروهای خاص شامل استروئیدهایی مانند هیدروکورتیزون یا پردنیزون و داروهای ضد تشنج مانند کاربامازپین، گاباپنتین یا فنی توئین.
• برخی موارد خاص پزشکی: داشتن برخی شرایط خاص پزشکی مانند لوپوس، آرتریت روماتوئید
• زنان 65 سال به بالا و مردان 70 سال به بالا
• زنان یائسه 50-69 سال
• افرادی که بعد از 50 سالگی شکستگی استخوان دارند

علل مربوط به سبک زندگی

• مشکلات در رژیم غذایی، ورزش نکردن و عادات ناسالم می‌تواند در بروز این بیماری نقش داشته باشد.

• کمبود کلسیم یا ویتامین D
• سیگار کشیدن
• مصرف زیاد الکل
• نوشیدنی‌های گازدار

تشخیص

به دلیل کم بودن علائم، اکثر افراد تا زمانی که آزمایش تراکم استخوان انجام ندهند نمی‌دانند که مبتلا به پوکی استخوان هستند.

رایج‌ترین آزمایش تراکم استخوان که پزشکان استفاده می‌کنند، سنج اشعه ایکس با انرژی دوگانه (DEXA) نام دارد.

DEXA شامل استفاده از اشعه ایکس کم انرژی است که سطح کلسیم را در استخوان‌ها ارزیابی می‌کند. بنیاد ملی پوکی استخوان پیشنهاد می‌کند که بهترین مکان برای انجام آزمایش مفصل ران یا ستون فقرات است.

پزشکان از نمره T برای گزارش نتایج آزمایش استفاده می‌کنند. نتیجه T نمره، توده استخوانی فرد را با توده استخوانی مورد انتظار برای سن وی مقایسه می‌کند.

به‌عنوان‌مثال، نمره T طبیعی بالاتر از -1.0 است. اگر فردی نمره T بین -0.1 تا -2.5 داشته باشد، پزشک استئوپنی را تشخیص می‌دهد.

توصیه‌های فردی در مورد زمان آزمایش استئوپنی ممکن است بر اساس عوامل خطر متفاوت باشد. به‌طورمعمول، پزشکان توصیه می‌کنند که تمام زنان بالای 65 سال باید تست تراکم استخوان انجام دهند.

همچنین، زنانی که زیر 65 سال ندارند، اما به یائسگی رسیده‌اند و یک عامل خطر برای ابتلا به پوکی استخوان مانند مصرف دخانیات به‌طور منظم دارند، باید آزمایش سنجش تراکم استخوان بدهند.

آیا استئوپنی قابل‌درمان است؟

به‌ندرت، استئوپنی می‌تواند به حالت عادی برگردد. این حالت در برخی موارد خاص بیشتر مشاهده می‌شود، مثلاً در آزمایش اولیه تراکم استخوان، فقط استئوپنی خفیف نشان داده ‌شود. وقتی استئوپنی خفیف به دلیل کمبود قابل‌توجه ویتامین D ایجاد می‌شود و کمبود ویتامین D درمان می‌شود، در این صورت ممکن است نتیجه معکوس شود. مثال دیگر این است که وقتی پوکی استخوان در اثر سوء جذب مواد معدنی به دلیل بیماری سلیاک ایجاد شود، زمانی که سلیاک درمان می‌شود، در این صورت استئوپنی اغلب بهبود می‌یابد.

این نمونه‌های خاص در مورد اقلیت مبتلایان به پوکی استخوان صدق می‌کند. معمولاً استئوپنی درمان نمی‌شود، اما با درمان مناسب، تراکم استخوان کنترل‌شده و خطر شکستگی استخوان بهبود می‌یابد. استئوپنی می‌تواند تثبیت و حتی بهبود یابد. هدف این است که عوامل خطر را شناسایی کرده و آن‌هایی که مربوط به سبک زندگی است و باعث کاهش تراکم استخوان می‌شوند را تغییر دهید.

برخی از درمان‌های استئوپنی

پوکی استخوان اغلب می‌تواند به استئوپنی تبدیل شود. به‌محض ابتلا به پوکی استخوان در فرد، احتمال شکستگی او افزایش می‌یابد.

درمان می‌تواند از پیشرفت بیماری جلوگیری کند و ممکن است شامل موارد زیر باشد:

رژیم غذایی

سبزی‌های برگ‌دار منبع کلسیم زیادی است. توصیه‌های تغذیه‌ای ممکن است شامل خوردن غذاهایی باشد که قدرت استخوان را افزایش می‌دهند. به‌عنوان‌مثال، کلسیم و ویتامین D می‌توانند به قدرت استخوان‌سازی کمک کنند.

غذاهای سرشار از کلسیم عبارت‌اند از:

• سبزی‌های سبز برگ
• لبنیات
• ساردین

منابع فراوان ویتامین D عبارت‌اند از:

• جگر گاو
• ماهی روغنی یا چرب
• ماهی خال‌مخالی
• غلات غنی‌شده

دارو

پزشکان ممکن است دارو را تا زمان پیشرفت بیماری توصیه نکنند. اگر فرد مبتلا به استئوپنی از قبل دچار شکستگی استخوان شده باشد، پزشکان ممکن است دارو تجویز کنند.

درمان می‌تواند شامل تجویز دسته‌ای از داروها به نام بیس فسفونات باشد که از پوکی استخوان جلوگیری می‌کند. برای افرادی که تراکم استخوان آن‌ها تا سطح پوکی استخوان پیشرفت کرده است، پزشکان ممکن است داروهایی مانند درمان جایگزینی هورمون (HRT) را تجویز کنند.

آیا می‌توانید از استئوپنی جلوگیری کنید؟

بهترین راه پیشگیری از پوکی استخوان، زندگی سالم است. در رابطه با پوکی استخوان، پیشگیری شامل اطمینان از دریافت کافی کلسیم از طریق رژیم غذایی یا مکمل‌ها، اطمینان از دریافت کافی ویتامین D، عدم مصرف زیاد الکل (بیش از دو نوشیدنی در روز) و ورزش زیاد است. ورزش‌هایی مانند پیاده‌روی، بلند کردن وزنه‌های سبک یا انجام ورزش قدرتی، مؤثرترین ورزش برای پیشگیری و درمان کاهش تراکم استخوان است. دلیل این امر این است که این نوع ورزش به تقویت استخوان‌ها سیگنال می‌دهد.

برای اکثر افراد، داروهای تجویزی برای جلوگیری از پوکی استخوان ضروری نیست. بااین‌حال، برخی از افراد که بیش از چند ماه داروهای خاصی مصرف می‌کنند، ممکن است برای جلوگیری از تحلیل رفتن استخوان، نیاز به استفاده از داروهای تجویزشده داشته باشند.

تغییرات اضافی در سبک زندگی که می‌تواند از پوکی استخوان جلوگیری کند شامل موارد زیر است:

• اجتناب از نیکوتین: سیگار کشیدن و سایر اشکال نیکوتین، مانند آدامس‌های نیکوتین دار، می‌تواند بر نحوه جذب و نگهداری کلسیم در بدن تأثیر بگذارد و از بین رفتن استخوان را تسریع کند.
• کاهش مصرف نوشابه حاوی فسفات: انواع خاصی از سودا مانند کولا حاوی اسید فسفات است. این می‌تواند سطح کلسیم را در استخوان‌ها کاهش دهد. کافئین موجود در برخی نوشابه‌ها نیز می‌تواند بر تراکم استخوان تأثیر بگذارد.
• محدود کردن مصرف نمک: غذاهای پرنمک باعث از دست رفتن کلسیم در بدن و کاهش تراکم استخوان می‌شوند. نمک خوراکی اضافه‌شده تنها منبع نمک اضافی نیست. فست فود، کنسرو گوشت، وعده‌های غذایی آماده و غذای فرآوری شده اغلب سرشار از نمک هستند.

افرادی که به‌اندازه کافی کلسیم و ویتامین D در غذاهایی که می‌خورند دریافت نمی‌کنند، باید از پزشک خود در مورد مکمل‌ها سؤال کنند. میزان کلسیم موردنیاز فرد ممکن است بر اساس سن، جنسیت و سایر عوامل زمینه‌ای برای پوکی استخوان متفاوت باشد.

کلام آخر:

بسیاری از کارشناسان معتقدند که درمان پوکی استخوان با داروها مقرون‌به‌صرفه نخواهد بود، اما باوجود عوامل خطر مانند استفاده از کورتیکواستروئید یا داشتن آرتریت روماتوئید، درمان استئوپنی بیشتر موردتوجه قرار می‌گیرد.

مهم است که به یاد داشته باشید که نمرات T به‌تنهایی نمی‌توانند پیش‌بینی کنند که کدام‌یک از بیماران مبتلا به استئوپن، دچار شکستگی می‌شوند و کدام‌یک از این افراد شکستگی نخواهند داشت. ارزیابی همه عوامل خطر بهترین راه برای تصمیم‌گیری در مورد نشان دادن درمان با داروهای پوکی استخوان است. بیمارانی که علائمی مانند از دست دادن اولیه تراکم استخوان دارند باید بر روی اصلاح سبک زندگی تمرکز کنند و در مورد مزایا و خطرات داروهای پوکی استخوان با پزشک خود صحبت کنند.

منابع:

https://www.verywellhealth.com/osteopenia-what-you-need-to-know-190172

https://www.medicinenet.com/osteopenia/article.htm

https://www.medicalnewstoday.com/articles/318321

https://www.webmd.com/osteoporosis/guide/osteopenia-early-signs-of-bone-loss

The post در مورد پوکی استخوان چه باید دانست ؟ appeared first on مجله تغذیه ، سلامتی و سبک زندگی با دکتر دقوقی.

درخت انجیر بومی مناطق معتدل آسیا صغیر یا ترکیه است و امروزه به‌عنوان میوه تجارتی مهم در شرق مدیترانه، ایالات‌متحده و اسپانیا پرورش داده می‌شود.  در ایران نیز به‌طور عمده در استان‌های فارس، مازندران، لرستان و کرمانشاه کشت می‌شود، همچنین در بسیاری از مناطق دیگر در باغات خانگی نیز پرورش می‌یابد. میوه رسیده درخت انجیر به فرم گرد، زنگوله، گلابی شکل و بسته به نوع رقم گیاه ازنظر اندازه و رنگ متفاوت است.

در گذشته از انجیر به‌عنوان شیرین‌کننده غذا استفاده می‌شد و برخی از کشورها هنوز هم به این عمل ادامه می‌دهند. میوه تازه انجیر دارای کالری کم است (100 گرم میوه تازه فقط 74 کالری دارد). بااین‌حال، حاوی فیبر، مواد معدنی، ویتامین‌ها و آنتی‌اکسیدان‌های رنگدانه ای است که به‌طور چشمگیری به‌سلامتی کمک می‌کنند.

ازآنجایی‌که میوه انجیر ماندگاری پایینی دارد، به‌صورت خشک‌شده یا مربا فراوری می‌گردد. انجیر خشک منبع عالی مواد معدنی، ویتامین‌ها و آنتی‌اکسیدان‌ها است. در حقیقت، انجیر خشک دارای غلظت بالاتری از انرژی، مواد معدنی و ویتامین‌ها نسبت به انجیر تازه است. 100 گرم انجیر خشک 249 کالری را تأمین می‌کند.  برای برخورداری از خواص انجیر در تمام طول سال میوه خشک شده آن انتخاب هوشمندانه‌ای است.

برای پی بردن به خواص انجیر ابتدا لازم از ارزش غذایی و ترکیبات مجود در این میوه آگاهی داشته باشید

میزان ترکیبات موجود در صد گرم میوه انجیر در جدول زیر مشاهده کنید.

میزان ترکیبات موجود در صد گرم میوه انجیر خشک نیز در جدول زیر آورده شده است.

فواید  و خواص انجیر برای سلامتی

انجیر یک آنتی‌اکسیدان قوی است

انجیر تازه به‌ویژه نوع سیاه‌رنگ آن حاوی آنتی‌اکسیدان‌های پلی فنولیک فلاونوئید مانند کاروتن، لوتئین، تانن‌ها، اسید کلروژنیک و غیره است.

علاوه بر این، انجیر تازه حاوی مقادیر کافی برخی از ویتامین‌های آنتی اکسیدانی مانند ویتامین A، E و K. است. درمجموع این ترکیبات فیتوشیمیایی موجود در میوه انجیر باعث محافظت بدن انسان در برابر رادیکال‌های آزاد می‌گردد و از این طریق ما را در برابر سرطان‌ها، دیابت، بیماری‌های دژنراسیون و عفونت‌ها محافظت می‌کند.

انجیر به کنترل فشارخون کمک می‌کند

انجیر تازه و انجیر خشک منبع عالی مواد معدنی مانند کلسیم، مس، پتاسیم، منگنز، آهن، سلنیوم و روی است. پتاسیم یکی از اجزای مهم مایعات سلول و بدن است که به کنترل ضربان قلب و فشارخون کمک می‌کند. درواقع پتاسیم، یک ماده معدنی مهم برای کنترل فشارخون بالا است و منبع خوبی برای افرادی است که کمبود پتاسیم دارند که باید در رژیم غذایی روزانه آن‌ها گنجانده شود.

مس نیز در تولید گلبول‌های قرمز نقش مهمی دارد. آهن نیز برای تشکیل گلبول‌های قرمز و همچنین اکسیداسیون سلولی ضروری است.

انجیر به کنترل سطح خون کمک می‌کند

مطالعات تحقیقاتی نشان می‌دهد که اسید کلروژنیک موجود در انجیر به پایین آمدن قند خون و کنترل سطح قند خون در بیماری دیابت نوع II کمک می‌کند. همچنین مطالعات حیوانی روی موش نشان داد که ماده‌ای به نام فیکوزین در برگ انجیر، حساسیت به انسولین را بهبود می بخشد و خاصیت ضد دیابتی دیگری دارد.

انجیر به بهبود عملکرد کربوهیدرات‌ها، پروتئین‌ها و چربی‌ها بدن کمک می‌کند

انجیر تازه و همچنین انجیرهای خشک حاوی مقادیر خوب ویتامین‌های گروه B مانند نیاسین، پیریدوکسین، فولات‌ها و اسید پانتوتنیک هستند. این ویتامین‌ها به‌عنوان عوامل مؤثر در متابولیسم کربوهیدرات‌ها، پروتئین‌ها و چربی‌ها عمل می‌کنند.

انجیر به حفظ سلامت استخوان کمک می‌کند

کلسیم موجود در انجیر باعث افزایش تراکم استخوان می‌شود؛ و در برابر دفع کلسیم از ادرار غلبه می‌کنند و از این طریق مانع از نازک شدن استخوان‌ها می‌شوند.

همچنین بخوانید تغذیه و پوکی استخوان ( تغذیه مناسب برای جلوگیری از پوکی استخوان )

انجیر به حفظ سلامت گوارش کمک می‌کند

از دیگر خواص انجیر می‌توان  محافظت از دستگاه گوارش را نام برد. این میوه غنی از فیبر غذایی باکیفیت بالا  در مقایسه با سایر میوه‌های خشک یا تازه دیگر است؛ بنابراین برای دستگاه گوارش بسیار مفید است و مانع از بروز بیماری‌های مرتبط با معده مانند یبوست و سوءهاضمه می‌شود و عملکرد روده را بهبود می‌بخشد.

فیبر نامحلول این میوه از بدن در برابر سرطان روده بزرگ و پستان محافظت می‌کند و فیبر محلول به کاهش کلسترول خون کمک می‌کند. فیبر همچنین در کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های مزمن مانند بیماری‌های قلبی و دیابت ضروری است.

غذاهای سرشار از فیبر مانند انجیر باعث کاهش وزن شده و برای افراد چاق بسیار توصیه می‌شود. بااین‌حال، هنگامی‌که انجیر با شیر مصرف می‌شود، باعث افزایش وزن می‌شود.

انجیر به تقویت قوای جنسی کمک می‌کند

خوردن 2 تا 3 عدد انجیر خیس شده در شیر برای تقویت قوای جنسی مفید است.

دیگر خواص انجیر

انجیر برای درمان اختلالات مختلف تنفسی مانند سرفه و آسم بسیار مفید بوده است. علاوه بر این، همچنین در معالجه درد معده، تب، درد گوش، جوش، آبسه، بیماری‌های حاد و نیز ارتقاء سلامت کبد خوب هستند.

نه‌تنها میوه، بلکه برگ انجیر نیز مفید است و به کاهش سطح‌ تری‌گلیسیریدها کمک می‌کنند. تری‌گلیسیرید افزایش‌یافته بالا در بدن با چاقی و بیماری‌های قلبی همراه است.

چرا خوردن انجیر باعث سوزش دهان می‌شود؟

برخی افراد بعد از خوردن بیش‌ازحد بسیاری از انجیرها، به‌ویژه انجیر تازه، از احساس سوزش زبان یا احساس گلودرد شکایت می‌کنند. این به دلیل وجود ترکیبی به نام فیسین است. فیسین یک آنزیم پروتئاز است که پروتئین‌ها را تجزیه می‌کند، بنابراین پوست و زبان شما ممکن است در معرض خارش یا سوختگی قرار بگیرد. برای جلوگیری از این عارضه و بهره مندی از خواص انجیر، قسمت داخلی انجیر را با قاشق جدا کنید و میل کنید. بیشترین مقدار فیسین در شیرابه انجیر وجود دارد و هرچه یک انجیر کمتر رسیده باشد، فیسین بیشتری دارد.

برای خوردن میوه‌های تازه انجیر لازم است آن‌ها را در آب سرد بشویید، سپس با استفاده از پارچه نرم به‌آرامی خشک‌کنید.

حساسیت به انجیر

حساسیت به انجیر به دلیل وجود چند ماده حساسیت‌زا و همچنین فیسین رخ می‌دهد. علائم حساسیت به انجیر متعدد و در هر فرد متفاوت است. این علائم عبارت‌اند از:

• قرمزی، خارش و تورم لب و زبان
• تنگی نفس به دلیل تورم گلو و زبان
• خارش حفره دهان
• خارش بینی، چشم و گوش
• نفخ، اسهال و دل‌درد
• کهیر و خارش پوست دست در اثر تماس با شیره انجیر

لازم به ذکر است افرادی که به انجیر حساسیت دارند ممکن است به گیاه آپارتمانی فیکوس و دستکش‌های لاتکس به دلیل تشابه مواد آلرژی‌زا در این‌ها حساسیت نشان دهند.

همچنین بخوانید علائم و درمان آلرژی غذایی

از اینکه مجله سبک زندگی دکتر دقوقی را انتخاب کردید، سپاسگزاریم

The post خواص انجیر تازه و انجیر خشک برای سلامتی و علائم حساسیت به انجیر appeared first on مجله تغذیه ، سلامتی و سبک زندگی با دکتر دقوقی.

سیگار یک عامل بسیار مهم در ایجاد و تسریع پوکی استخوان در افراد سیگاری و افراد غیر سیگاری در معرض دود سیگار است. پوکی استخوان  بیماری است که باعث ضعیف شدن استخوان‌ها شده و خطر شکستگی استخوان‌ها را افزایش می‌دهد. شدت این بیماری با افزایش سن رابطه مستقیم دارد و در زنان بیش از مردان شایع است.  دلیل متعددی برای اینکه چرا سیگار برای سلامت استخوان‌ها مضر است وجود دارد.

در ادامه به بررسی و نحوه تأثیر سیگار بر پوکی و شکنندگی استخوان‌ها می‌پردازیم.

سیگار مانع جذب کلسیم به استخوان می شود.

استعمال سيگار با تغييراتي كه در نفوذپذيري غشاهاي سلولي ايجاد مي‌كند باعث افزايش غلظت كلسيم خون در بدن  و مانع از جذب و ذخیره‌سازی آن در استخوان‌ها می‌شود.

هورمون‌های مهم در تشکیل و استحکام استخوان‌ها :

• هورمون‌های جنسی مؤنث و مذکر
• کلسی تونین
• هورمون‌های تیروئیدی
• پاراتورمون
• تیروکسین

سیگار سبب کاهش هورمون های زنانه و مردانه می شود.

نیکوتین و توکسین موجود در سیگار بر میزان هورمون‌های بدن اثر می‌گذارند به‌گونه‌ای که موجب کاهش هورمون استروژن در زنان و کاهش هورمون تستوسترون در مردان می‌شود.

سیگار ریسک ابتلا به پرکاری تیروئید را افزایش می دهد.

• مصرف سیگار احتمال ابتلا فرد به پرکاری تیروئید را افزایش می‌دهد.
• مقدار زیاد هورمون تیروئید نیز باعث ضعف استخوانی می‌شود.
•  مصرف سیگار میزان هورمون کلسیتونین و درنتیجه آن  میزان کلسیم خون را کاهش می‌دهد.

سیگار کشیدن عامل اصلی بیماری‌های انسدادی مزمن ریه است. مطالعات نشان داده است احتمال عارضه پوکی استخوان در بیماران مبتلابه انسداد و سرطان ریه وجود دارد.

در این وضعیت غلظت کلسیم خون افزایش پیدا می‌کند و بدن قادر به دفع کلسیم اضافی نیست.

علاوه بر این، باوجود مشکلات ریوی اکسیژن‌رسانی به بافت‌ها و مغز به‌خوبی صورت نمی‌گیرد، درنتیجه فرد قادر به انجام تمرینات ورزشی به‌طور منظم و جدی نمی‌باشند و حین ورزش دچار مشکلات تنفسی و ضعف شدید می‌شود.امتناع از ورزش موجب تضعیف ماهیچه‌های بدن می‌شود و فرد با ضربات کوچک و ضعیف دچار آسیب‌دیدگی در ناحیه استخوان‌ها می‌شود.

افراد سیگاری کم اشتها می شوند.

افراد سیگاری به دلیل استعمال دخانیات، کم‌اشتها می‌شوند و تمایل آن‌ها به مصرف بسیاری از مواد مفید مانند میوه و سبزی‌ها، لبنیات و مغزیجات کم می‌شود و به‌جای آن به مصرف مواد کافئین دار و غذاهای چرب روی می‌آورند. چنین اختلالی در برنامه غذایی موجب فقر کلسیم، ویتامین‌های D و K و سایر عناصر استخوان‌ساز در بدن می‌شود.

بهبود سلامت استخوان‌ها در افراد سیگاری

ساخت استخوان فرایندی طولانی و زمان‌بر است که متأثر از فاکتورهای فروانی است.

هر چه سن افراد سیگاری بیشتر باشد احتمال‌ترمیم استخوان‌ها در فرد کاهش بیشتری می‌یابد.

برای بهبود استخوان‌ها و جلوگیری از آسیب‌دیدگی بیشتر لازم است فرد در ابتدا سیگار  را ترک کند.

ترک سیگار به معنی جلوگیری از تخریب بیشتر استخوان‌ها است .

پس از ترک سیگار، تحت نظر پزشک متخصص با مصرف داروها و مکمل‌های غذایی، ورزش و رژیم غذایی به بهبود ناراحتی‌های استخوانی سرعت ببخشید.

The post تأثیر سیگار بر پوکی استخوان appeared first on مجله تغذیه ، سلامتی و سبک زندگی با دکتر دقوقی.