کلیه‌ها دو عضو لوبیایی شکل هستند که وظایف متعددی در بدن ایفا می‌کنند.

ازجمله وظایف کلیه‌ها:

• تصفیه خون از مواد زائد و دفع متابولیت‌‌های بدن از طریق ادرار
• تولید و ترشح هورمون
• حفظ تعادل مایعات و اسید و باز بدن

گاهی تعادل مایعات و اسید و باز بدن برهم می‌ریزد و حجم سموم و مواد زائد آن‌قدر زیاد می‌شود که کلیه‌ها برای حفظ عملکردشان به مراقبت و درمان احتیاج پیدا می‌کنند.

 درواقع بیماری‌های کلیوی بیماری‌های خاموش هستند و تا زمانی که به مرحله پیشرفته وارد نشوند علائم خاصی از خود نشان نمی‌دهند.

معمولاً کاهش عملکرد کلیه‌ها در شرایط مزمن برگشت‌پذیر نیست، بنابراین لازم است بیماری‌های کلیه به‌سرعت و در مراحل اولیه تشخیص داده شود تا بتوان سرعت پیشرفت بیماری را کند و متوقف کرد. اگر عملکرد کلیه‌ها به کمتر از 10 درصد نرمال کاهش یابد، دیالیز کلیه و یا پیوند کلیه ضروری است.

دیالیز چیست؟

دیالیز یک درمان برای نارسایی کلیه است که در آن حذف مواد زائد و آب اضافی از خون به کمک فیلتر کردن آن از طریق یک غشاء خاص انجام می‌شود.

عوامل خطرزا و مضر برای کلیه‌ها

داروها

مصرف بسیاری از داروها باید کاهش پیدا کند و حتی برای افرادی که ناراحتی کلیه دارند ممنوع گردد.

• داروهای مسکن که در گروه NASIDs قرار می‌گیرند مثل آسپیرین و ایبوبروفن، استاتین ها
• داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ابوپروفن و ناپروکسن،
• آنتی‌هیستامین‌ها مانند رانیتیدین و سایمیتیدین
• آنتی‌بیوتیک‌ها مانند فالوسپورین ها، متی سیلین، سیپروفلوکساسین و سولفونامیدها
• داروهای رقیق‌کننده خون مانند فنی توین و تریدیون
• داروهای شیمی‌درمانی
• برخی داروهای پوکی استخوان مانند زولدرونیک اسید

بیماری‌ها

• دیابت، فشارخون بالا، چاقی، بیماری‌های خود ایمنی مانند لوپوس، کلسترول بالا، بیماری‌های مثانه مانند رفلاکس مثانه، بیماری مرتبط با عروق خونی، اختلالات روانی مانند ترس

سایر عوامل خطرزا و مضر برای کلیه‌ها

• فلوراید موجود در آب آشامیدنی
• جیوه امالگام استفاده‌شده برای پر کردن دندان
• وسایل خانه و آشپزخانه از جنس تفلون، آلومینیوم
• آفت‌کش‌ها، مواد شوینده و ضدعفونی‌کننده
• قندها، شیرین‌کننده‌های مصنوعی، سودا، مواد غذایی پرچرب، نمک زیاد، کافئین، لبنیات، نوشیدنی‌های الکلی
• سیگار کشیدن و اعتیاد به مواد مخدر

علائم و نشانه‌های بیماری‌های کلیوی

همان‌طور که گفته شد بیماری‌های کلیوی با نشانه‌های کمی قابل‌تشخیص هستند و برای تشخیص دقیق نیاز به بررسی منظم وضعیت سلامتی بدن توسط پزشک است. در اینجا برخی از علائم و نشانه‌ها ذکر می‌گردد:

• وجود خون در ادرار
• تغییر در دفعات دفع و مقدار ادرار به‌خصوص هنگام شب
• درد یا سوزش هنگام دفع ادرار
• وجود کف در ادرار
• تورم بدن به‌خصوص اطراف چشم و مچ پا
• درد در زیر دنده‌های پایین قفسه سینه که کلیه‌ها در آنجا قرار دارد.
• درد در پهلوها
• خستگی، احساس ناخوشی، کاهش قدرت تمرکز
• از دست دادن اشتها
• تهوع و استفراغ
• تنگی نفس

پیشگیری و درمان:

تشخیص زودهنگام بیماری کلیوی می‌تواند نجات زندگی باشد. هدف از درمان، کاهش آسیب کلیه از طریق رفع علل بیماری کلیوی است که معمولاً به‌ معنی کاهش فشار و کلسترول بد خون، کنترل قند خون، تعادل الکترولیت‌ها، کاهش پروتئین در ادرار، کنترل سطح سدیم، پتاسیم، کلسیم، فسفر و مایعات بدن است.

راهکارهایی که به حفظ سلامت کلیه کمک می‌کند شامل:

• اجتناب از تماس و استفاده از مواد سمی مانند وسایل تفلون، آفت‌کش‌ها، مواد شوینده و…
• مصرف میوه و سبزی‌ها کافی، همراه با گوشت و مرغ ارگانیک
• تأمین عناصر ضروری بدن مانند ویتامین D،E، C،B12، منیزیم و آنتی‌اکسیدان‌ها
• پرهیز از مصرف قندها، سودا و شیرین‌کننده‌های مصنوعی، غذاهای فراوری‌شده با نمک و چربی‌های ترانس و استفاده از روغن‌های طبیعی مانند روغن‌زیتون، روغن کنجد و چربی‌های امگا 3
• نوشیدن مقدار کافی آب در طول روز و با فواصل زمانی مناسب و پرهیز از نوشیدن نوشابه‌های گازدار و آبمیوه‌های صنعتی
• کنترل وزن از طریق رژیم غذایی مناسب و فعالیت بدنی. اختصاص دادن 30 دقیقه در روز به ورزش‌های سبک مانند پیاده‌روی، شنا، دوچرخه‌سواری، ایروبیک
• پرهیز از استعمال سیگار، مواد مخدر و مصرف نوشیدنی‌های الکلی و کافئین دار
• کنترل منظم قند خون و فشارخون

به یاد داشته باشید که اجتناب از تمام سموم، ورزش منظم، همراه با رژیم غذایی متعادل و نوشیدن مقدار زیادی آب، کمک خواهد کرد که کلیه‌های وظایف خود به‌خوبی و در بهترین شرایط انجام دهند.

The post نکات کلیدی در مراقبت از کلیه‌ها appeared first on مجله تغذیه ، سلامتی و سبک زندگی با دکتر دقوقی.