اصطلاح آستنی به معنای خستگی جسمی و فقدان انرژی است. آستنی میتواند بخشی از بدن و یا کل بدن را درگیر کند. آستنی بیماری نیست اما نشانه شایعی از بیماری‌های مختلف حاد و مزمن است. همچنین این اختلال ممکن است عارضه جانبی برخی از داروها باشد. 

در این مقاله به علل و علائم آستنی پرداخته شده است. همچنین اطلاعاتی در مورد تشخیص و درمان و مشکلات زمینه‌ای مرتبط با آستنی ارائه داده میشود.

علل آستنی

دلایل شایع آستنی عبارتند از:

بیماری‌های زمینه‌ای

بر طبق مقالات، آستنی نشانه شایعی از بیماری‌های مختلف است. شامل:

• عدم تعادل مواد مغذی مانند کمبود ویتامین ب 12
• مشکلات خواب مانند آپنه
• سندرم خستگی مزمن (CFS) 
• عفونت‌ها
• بیماری‌های خونی مانند کم خونی
• مشکلات قلبی و عروقی مانند بیماری‌های قلبی و سکته
• بیماری‌های عضلانی مانند دیستروفی عضلانی
• مشکلات عصبی مانند مالتیپل اسکلروز و پارکینسون
• بیماری‌های متابولیک مانند دیابت
• مشکلات تیروئیدی مانند کم کاری تیروئید
• مشکلات ذهنی مانند افسردگی یا اضطراب
• سرطان
• بیماری ریوی
• دردهای مزمن
• آنفولانزا
• سکته
• اوردوز ویتامین
• سموم

عوارض جانبی داروها

مصرف برخی از داروها با عوارض جانبی مانند ضعف و خستگی است.

مثالی از این داروها شامل:

• داروهای ضد افسردگی مانند فلوکستین و ترازودون
• داروهای ضداضطراب
• شل کننده عضلات مانند سیکلوبنزاپرین و متوکسالن
• داروهای کنترل فشار خون مانند مهارکننده ACE، بتابلاکرها و دیورتیکها
• استاتین‌ها برای کاهش کلسترول خون
• داروهای شیمی درمانی
• داروهای خواب آور مانند دیفن هیدرامین، تمازپام، اسزوپیکلون

روند طبیعی پیری

با افزایش سن و پیری، تودهی عضلانی از بین میروند. به از بین رفتن توده عضلانی سارکوپنی میگویند. این وضعیت میتواند منجر به آستنی و یا خستگی با طیف گسترده گردد.

علائم آستنی

براساس علائم، آستنی میتواند باعث ضعف موضعی و یا سراسری گردد.

ضعف موضعی یا منطقه ای

ضعف موضعی ناشی از این بیماری در برخی از قسمت های بدن مانند بازو و یا پاها رخ میدهد. این مانند فلجی نیست که در آن توانایی حرکت وجود ندارد. بیمار مبتلا به ضعف موضعی به علت آستنی ممکن است برای حرکت نیاز به تلاش زیادی داشته باشد. علائم دیگر بخش هایی از بدن که دچار ضعف منطقه ای هستند شامل:

• اسپاسم عضله یا گرفتگی
• تکان و لرزش غیرقابل کنترل
• تاخیر در حرکت و یا حرکت آرام

ضعف سراسری بدن

ضعف سراسری بدن بر روی کل بدن تاثیر گذار است. ممکن است بیمار خستگی مفرط را هم تجربه کند. دیگر نشانههای مرتبط با ضعف سراسری شامل:

• تب
• علائم مشابه آنفولانزا
• خستگی
• بی قراری
• عدم توانایی انجام کارهای روزانه

نشانه های وخیم و اورژانسی

در موارد نادر ممکن است آستنی نشانه ای از سکته و یا حمله قلبی باشد. هردو وضعیت سبب ضعف در یک و یا دو طرف بدن میشوند.

ممکن است سکته علائم ناگهانی و شدید دیگری داشته باشد که شامل:

• اختلال تکلم و یا درک صحبت
• اختلال بینایی در یک و یا هر دو چشم
• اختلال در راه رفتن
• عدم تعادل
• عدم هماهنگی
• سرگیجه
• گیجی
• سردرد شدید و ناگهانی
• فلج شدن بخشی از بدن

حمله قلبی هم ممکن است همراه با علائم ناگهانی و شدید باشد. شامل:

• احساس درد و فشار در ناحیه قفسه سینه
• احساس درد و ناراحتی در قفسه سینه، گردن و فک
• درد در یک یا هر دو بازو
• اختلال تنفس
• عرق سرد
• تهوع
• سبکی سر

در صورت مشاهده علائم سکته و یا حمله قلبی باید سریعا با اورژانس تماس گرفته شود. در صورت عدم درمان، ممکن است منجر به مشکلات وخیم تر و حتی مرگ شود.

تشخیص

تشخیص خستگی چالش برانگیز است چرا که علل متفاوتی برای این مشکل وجود دارد. به طور معمول پزشک سوالاتی در مورد علائم بیمار می پرسد و سابقه ی درمانی و خانوادگی را ثبت میکند. همچنین داروهایی که فرد اخیرا مصرف کرده بررسی میگردد چرا که ممکن است عوارض دارو سبب ایجاد علائم آستنی شود. اگر بیمار تجربه ضعف موضعی داشته باشد، ممکن است پزشک معاینه جسمی دقیق از محل ضعف انجام دهد. از جمله آزمایش های پیگیری تشخیص عبارتند از:

• آزمایش خون برای بررسی عدم تعادل هورمونی و یا نشانه های عفونت
• تست ادراری برای بررسی علائم عفونت و بیماری
• تصویربرداری برای بررسی آسیب استخوان، عصب و یا عضله عضو درگیر:
• اشعه X
• اسکن اولتراسوند
• تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI)
•  اسکن توموگرافی کامپیوتری (CT اسکن)

در صورتی که پزشک مشکوک به حمله قلبی باشد دستور الکتروکاردیوگرام هم میدهد.

درمان

پس از اینکه پزشک علت بیماری را تشخیص داد، روش درمانی انتخاب میشود چون نوع درمان هر فرد بستگی به علت بیماری دارد.

درمان بیماری حاد

در برخی موارد، آستنی به دنبال درمان بیماری حاد برطرف میشود. به عنوان مثال آستنی ناشی از عفونت باکتریایی پس از درمان با آنتی بیوتیک از بین میرود.

شرایط مزمن

در برخی موارد، آستنی به علت شرایط مزمن بوجود می آید. برخی از شرایط مزمن نیازمند مدیریت طولانی مدت هستند. به عنوان مثال بیماران مبتلا به مالتیپل اسکلروز به توانبخشی مداوم، حمایت های احساسی و درمان های دارویی برای کنترل علائم نیازمندند.

عوارض جانبی داروها

آستنی در برخی از افراد در نتیجه عارضه جانبی داروها می باشد. پزشک تا حد امکان کاهش دوز دارو و یا درمان جایگزین را پیشنهاد میکند. با این حال، بیمار هرگز نباید خودسرانه دوز دارو را تغییر داده و یا مصرف دارو را قطع کند و این کار تحت نظر پزشک صورت میگیرد.

مقایسه ی آستنی و میاستنی

آستنی و میاستنی شرایط متفاوتی است که منجر به ضعف یک و یا چند قسمت از بدن میشوند. میاستنی یا میاستنی گراویس نوعی از بیماری خودایمنی است. در میاستنی گراویس سیستم ایمنی به طور مکرر به اعصاب و یا عضلات بخش های خاصی از بدن حمله میکند. این باعث میشود که عضلات ضعیف شده و به راحتی خسته شود. علائم میاستنی گراویس هنگام خستگی فرد بدتر میشود و این شامل:

• دوبینی
• افتادگی پلک
• مشکل در تغییر حالات چهره
• اختلال در تکلم
• اختلال در جویدن و بلع
• اختلال در تنفس
• ضعف در اندامها

اگرچه درمانی برای میاستنی گراویس وجود ندارد، درمانهای دارویی میتواند به مدیریت بیماری کمک کند.

پیشگیری از بیماری

پیشگیری از این بیماری همیشه ممکن نیست. با این وجود، شیوهی زندگی سالم میتواند ریسک ابتلا به بیماری های مزمن عامل آستنی را کاهش دهد. برخی از اقداماتی که فرد میتواند برای کاهش خطر آستنی انجام دهد شامل:

• ترک سیگار
• پرهیز از مصرف زیاد الکل
• خوردن غذای سالم
• ورزش منظم
• کاهش وزن در صورت نیاز
• کاهش استرس
• خواب کافی

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

برخی از علل ایجاد بیماری خود به خود برطرف میشوند. با این حال، بیمارانی که دوره های مکرر و ثابت آستنی را تجربه میکنند، باید به پزشک مراجعه کنند که ممکن است نیازمند درمانهای دارویی باشند. در صورت وجود علائم حمله قلبی و سکته باید مراقبتهای اورژانسی انجام گیرد.

خلاصه

آستنی نشانه ای از مشکلات زمینه ای است. به این ترتیب، پس از درمان موفقیت آمیز، علائم بیماری از بین میرود. ممکن است بیماری های مزمن نیازمند مدیریت طولانی مدت باشد. در مواردی که آستنی در نتیجه عارضه جانبی داروی خاص است، پزشک کاهش دوز دارو و یا درمان جایگزین را پیشنهاد میکند که در این صورت آستنی برطرف میشود. با این وجود، برخی از بیماران نمیتوانند داروی خود را تغییر دهند که به این ترتیب پزشک برای کنترل آستنی درمان دارویی دیگری را در کنار داروی مورد استفاده تجویز میکند.

در برخی از موارد خستگی نشانه ای از بیماری تهدید کننده حیات مانند حمله قلبی و سکته است. هرکسی که تجربه این بیماری همراه با علائم مشکلات دیگر را دارد، باید سریعا با اورژانس تماس بگیرد. درمان سریع و به موقع برای پیشگیری از مشکلات جدی و مرگ ضروری است.

منابع

https://www.medicalnewstoday.com/articles/asthenia-weakness

https://www.healthline.com/health/weakness

The post همه چیز درباره خستگی appeared first on مجله تغذیه ، سلامتی و سبک زندگی با دکتر دقوقی.

بسیاری از مردم پس صرف وعده غذایی به‌خصوص وعده ناهار احساس خواب و خستگی می‌کنند و تمرکز آن‌ها کاهش می‌یابد.

برای توضیح این حس آرامش بعدازظهر چه دلایلی وجود دارد؟ ریتم شبانه‌روزی بدن، چرخه خواب‌وبیداری، نوع غذا، مقدار غذا و یا خواب بی‌کیفیت شبانه؟

محققان نظریه‌های مختلفی در مورد علت خستگی پس از غذا دارند، اما تقریباً همگی معتقدند که این یک پاسخ طبیعی است و معمولاً نگران‌کننده نیست.

به‌طورکلی اکثر افراد معتقدند که پس از صرف ناهار، حجم جریان خون از مغز به دستگاه گوارش زیاد می‌گردد تا عمل هضم و جذب مواد غذایی صورت گیرد؛ اما نمی‌توان گفت چنین عقیده‌ای باعث خواب‌آلودگی شخص پس از خوردن ناهار می‌شود زیرا پس از خوردن صبحانه با شام سنگین نیز باید احساس خستگی کرد زیرا جریان خون مانند وعده ناهار به سمت سیستم گوارش بیشتر می‌گردد.

در ادامه مقاله، برخی از دلایل اینکه چرا یک فرد ممکن است بعد از غذا احساس خستگی کند و چگونه از آن جلوگیری کند بحث می‌کنیم.

نوع غذایی که می‌خورید

وعده‌های غذایی حاوی کربوهیدرات و پروتئین می‌تواند منجر به احساس خستگی بعد از غذا خوردن می‌شود.

مصرف غذاهای پروتئینی موجب افزایش اسیدآمینه تریپتوفان می‌گردد. تریپتوفان در غذاهای غنی از پروتئین مانند ماهی سالمون، مرغ، تخم‌مرغ، اسفناج، دانه‌ها، شیر، پنیر و فراورده‌های سویا محصولات سویا وجود دارد.

مصرف غذا پر کربوهیدرات موجب افزایش انسولین و افزایش جذب اسیدآمینه تریپتوفان می‌گردد. تریپفتوفان پیش ساز سروتونین است و سروتونین در تنظیم چرخه خلق‌وخو و خواب نقش مهمی دارد.

نودوپنج درصد از سروتونین در روده تولید می‌شود، سروتونین روده نه‌تنها بر دستگاه گوارش اثر می‌گذارد، بلکه به جریان خون نیز منتقل می‌شود و بر مغز، به‌خصوص هیپوتالاموس که در تنظیم احساسات نقش دارد، اثر می‌گذارد.

غذاهایی که حاوی کربوهیدرات‌های بالایی هستند عبارت‌اند از ماکارونی، برنج، نان سفید و کراک، کیک، کوکی‌ها، دونات ها و کلوچه‌ها، ذرت، شیر، شکر و آب‌نبات

ازنظر تئوری خوردن غذای غنی از پروتئین و کربوهیدرات‌ها ممکن است موجب القای حس خواب و خستگی گردد، اما به‌احتمال‌زیاد این امر با افزایش ناگهانی انسولین بیشتر از تولید تریپتوفان و سروتونین قابل توجیه است زیرا دریافت مقدار زیاد تریپتوفان از طریق رژیم غذایی ممکن نیست به‌خصوص اگر وعده اصلی غذاهای فراوری‌شده باشد.

تریپتوفان تنها اسیدآمینه‌ای است که می‌تواند به سروتونین تبدیل شود. تریپتوفان، کمترین اسیدآمینه در رژیم غذایی است. که بیشترین مقدار آن در تخم‌مرغ وجود دارد. در سبزی‌ها به مقدار خیلی کم وجود دارد و کربوهیدرات‌ها تریپتوفان ندارند.

علاوه بر این، نوشیدن الکل همراه با صرف غذا ممکن است باعث خواب‌آلودگی شود؛ زیرا الکل موجب افزایش تأثیر آدنوزین (نوعی ماده شیمیایی طبیعی و آرام‌بخش در مغز است) می‌گردد.

مقدار غذایی که می‌خوردید

پس از یک وعده‌غذای سنگین و حجیم، ممکن است فرد خواب‌آلودگی پس از ناهار را تجربه کند. درواقع افرادی که ناهار بیشتری می‌خورند بیشتر از کسانی که غذای کمتری خوردند هنگام بعدازظهر احساس خواب کنند؛ زیرا خوردن مقدار زیاد غذا موجب افزایش ناگهانی قند خون و سپس افت سریع قند و انرژی می‌گردد.

زمانی که غذا می‌خورید

ساعت طبیعی بدن انسان یا ریتم شبانه‌روزی بدن می‌تواند بر احساس پس از غذا خوردن تأثیر بگذارد.

بر اساس گزارش بنیاد ملی خواب به‌طور طبیعی یک افت و سکون در انرژی بدن در ساعت‌های 2 صبح و 2 بعدازظهر (7 تا 9 ساعت پس از بیدار شدن از خواب) رخ می‌دهد. این ممکن است علت چرت زدن بعد از غذا توضیح دهد.

از طرف دیگر زمانی که فرد به مدت طولانی بیدار بماند آدنوزین در بدن وی تجمع می‌یابد که منجر به افزایش میل به خواب می‌گردد که به‌طور طبیعی شب‌ها قبل از خواب به بیشترین مقدار می‌رسد؛ اما اگر فرد خواب شبانه ناکافی و بی‌کیفت داشته باشد میزان آدنوزین هنگام بعدازظهر نیز افزایش می‌‌یابد.

چگونه می‌توان از احساس خستگی بعد از غذا خوردن جلوگیری کرد؟

احساس خستگی بعد از غذا خوردن می‌تواند تمرکز را پایین بیاورد، به‌خصوص پس از ناهار، زمانی که یک فرد ممکن است نیاز به هوشیاری بالا دارد. افت انرژی در طول روز می‌تواند برای افرادی که در شرایط خطرناک کار می‌کنند، مانند افرادی که ماشین و وسایل نقلیه را دارند، خطرناک باشد.

استراتژی‌های زیر می‌توانند به کاهش خستگی بعد از غذا خوردن کمک کنند:

• کم خوردن و همیشه خوردن: به‌جای خوردن وعده‌های غذایی بزرگ، غذاهای کوچک‌تر و میان وعده‌ها را هر یک تا دو ساعت برای حفظ سطح انرژی میل کنید. یک قطعه میوه یا یک‌مشت آجیل باید به‌اندازه کافی افت انرژی را جبران کند.
• رژیم کم کربوهیدرات: یک غذای کم کربوهیدرات در وعده ناهار می‌تواند از افت قند خون و ایجاد خستگی بعد از ناهار جلوگیری کند.
• خواب خوب و باکیفیت: خواب ضعیف در شب می‌تواند در طول روز منجر به خستگی شود بنابراین خوابیدن به‌اندازه کافی باکیفیت می‌تواند به کاهش خستگی پس از غذا خوردن کمک کند.
• قدم زدن: تمرینات سبک در طول روز، به‌ویژه پس از خوردن غذا، می‌تواند به افراد در احساس خستگی کمتر کمک کنند.
• چرت کوتاه در طول روز: چرت زدن به مدت 10 تا 20 دقیقه به رفع حس خواب کمک می‌کند.
• استفاده از روشنایی: قرار گرفتن افراد در فضای پرنور پس از ناهار به کاهش احساس خستگی کمک می‌کند
• اجتناب از نوشیدن الکل با وعده‌های غذایی.
• نوشیدن چای یا قهوه: برای مقابله با خواب‌آلودگی که در اوایل بعدازظهر اتفاق می‌افتد، می‌توانید از کافئین استفاده کنید.

در مواقع زیر به پزشک مراجعه کنید

اگر فرد به‌طور مداوم پس از صرف غذا خسته می‌شود، به‌گونه‌ای که بر کیفت کار وزندگی‌اش تأثیر می‌گذارد، باید با یک پزشک صحبت کنند. شرایط جسمی زیر می‌تواند به خستگی بیش‌ازحد بعد از غذا منجر شوند:

• عدم تحمل غذایی یا آلرژی
• بیماری سلیاک
• کم‌خونی
• دیابت

The post علت خستگی بعد از غذا خوردن چیست؟چرا بعد از غذاخوردن خوابمان می‌آید؟ appeared first on مجله تغذیه ، سلامتی و سبک زندگی با دکتر دقوقی.